Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi ngủ rất nhiều giờ trong ngày nhưng con cần được bú thường xuyên để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và phát triển. Với trẻ sơ sinh, sự phát triển của bé sẽ diễn ra và thay đổi theo từng ngày [1].

Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi ngủ rất nhiều giờ trong ngày nhưng con cần được bú thường xuyên để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và phát triển. Với trẻ sơ sinh, sự phát triển của bé sẽ diễn ra và thay đổi theo từng ngày [1].

Nếu đây là lần đầu làm cha mẹ, bạn sẽ cảm thấy rằng chăm sóc trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn với nhiều thách thức. Những thắc mắc thường trực về việc liệu rằng bé cưng có đang phát triển một cách khỏe mạnh có thể làm cho bạn lo lắng không yên.
Trong bài viết này, Hello Bacsi mời bạn cùng tìm hiểu về sự phát triển và tăng trưởng của trẻ 1 tháng tuổi. Điều này có thể giúp bạn có thêm nhiều thông tin bổ ích trong việc nuôi dạy con.
Sau khi lọt lòng mẹ vài ngày, cân nặng của trẻ có thể thấp hơn so với lúc mới ra đời khoảng 10%. Nhưng bạn đừng vội lo lắng, nguyên nhân của vấn đề này là do lượng chất lỏng dư thừa trong cơ thể con sẽ mất đi trong vài ngày đầu sau sinh [2].
Sau đó, con sẽ tăng cân trong vòng 2 tuần tới và bắt đầu tăng nhanh chóng [2]. 140 – 250 gram là cân nặng trung bình mà bé có thể tăng mỗi tuần trong tháng đầu tiên sau sinh. Ngoài ra, chiều dài của bé có thể tăng thêm khoảng 2,5–3,8 cm trong tháng đầu sau sinh [3], [4].
Do đó, nếu trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi không đạt được mức cân nặng cơ bản, bạn nên đưa con đến bác sĩ nhi khoa để tìm hiểu nguyên nhân và có hướng khắc phục kịp thời.
Bé 1 tháng tuổi phát triển như thế nào? Với trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi, bạn hãy theo dõi sự phát triển của bé theo tuần để nắm được các mốc đang phát triển của con. Điều này giúp bạn kịp thời phát hiện các bất thường của trẻ để có hướng can thiệp phù hợp [4].
Để đánh giá sự phát triển của trẻ, bác sĩ thường sẽ căn cứ vào cân nặng, chiều dài và chu vi vòng đầu của bé [5]. Bác sĩ cũng có thể che một mắt của bé để kiểm tra khả năng nhìn và quan sát phản ứng của con. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ kiểm tra khả năng nghe, giao tiếp và khả năng ngôn ngữ của trẻ [6], [7].
Với trẻ 4 tuần tuổi, những tiếng ọ ẹ, tiếng khóc của bé chính là ngôn ngữ mà bé dùng để giao tiếp với bạn. Điều quan trọng là bạn hãy nói chuyện, chơi với bé mỗi khi con thức [1]. Đây là một trong những cách quan trọng để xây dựng sự gắn kết và phát triển kỹ năng ngôn ngữ của bé. Khi thính giác và tầm nhìn của trẻ phát triển hơn, bé có thể nhận ra giọng nói, âm thanh và khuôn mặt quen thuộc [8].
Mỗi ngày, bạn cũng nên đặt cho trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi nằm sấp trong vài phút để cơ cổ, lưng, tay của con được phát triển. Lưu ý là bạn không được rời mắt khỏi bé khi cho con nằm sấp [9], [10].
Trong giai đoạn này, bé có sự phát triển mạnh mẽ về cân nặng, tăng trung bình 200 gram mỗi tuần. Với trẻ 5 tuần tuổi, các cơ bắp trên cổ của bé đã phát triển hơn trước nên nếu bạn cho bé nằm sấp, con có thể sẽ cố gắng thử cất đầu lên [11], [12].
Trong khoảng thời gian này, một số trẻ sơ sinh hơn 1 tháng tuổi đã biết nhoẻn miệng cười [13]. Các bé dành phần lớn thời gian từ 14-17 giờ để ngủ mỗi ngày. Tuy nhiên, trẻ thường ngủ thành từng đợt ngắn, khoảng 2-3 tiếng giữa các cữ bú cả ngày lẫn đêm [14], [15].
Con cũng có sự phát triển tốt hơn về tầm nhìn và sự tập trung, do đó, bé có thể tập trung cả hai mắt để nhìn một đối tượng cụ thể. Đặc biệt là bé hơn 1 tháng tuổi cũng có thể phân biệt được các màu sắc nhất định [7].
Ngoài việc trò chuyện với trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi, bạn có thể cho bé nghe nhạc, hát cho bé nghe. Trí nhớ và tầm nhìn của con cũng dần phát triển, vì vậy bé có thể tỏ ra phấn khích khi nhìn thấy cha mẹ. Trong giai đoạn này, bé sẽ có một số biểu hiện trên gương mặt như nhướng chân mày, mím môi [7], [16].
Khi con được 7 tuần tuổi, bạn sẽ nhận thấy chiều cao của bé đã tăng thêm khoảng 4-5 cm. Não và thị lực cũng phát triển tốt hơn trước, nếu quan sát bé, bạn sẽ nhận ra con sẽ tập trung hơn khi nhìn một vật nào đó đang chuyển động [1], [17].
Trẻ 7 tuần tuổi cũng biết điều khiển tay để lấy những thứ mà bé muốn nên con sẽ cố gắng quơ bất cứ thứ gì trong tầm tay. Do đó, bạn cần đảm bảo bé không ở gần những vật có nguy cơ gây ra tai nạn [1].
So với những giai đoạn khác trong cuộc đời, giai đoạn sơ sinh thường là thời điểm trẻ tăng trưởng nhanh nhất và có sự thay đổi rõ rệt ở mỗi tháng [18]. Trong giai đoạn đầu đời, sức khỏe của hệ tiêu hóa, đặc biệt là sức khỏe đường ruột có ảnh hưởng rất lớn đến sự tăng trưởng và phát triển của bé bởi hơn 70% tế bào miễn dịch tập trung tại đây. Do đó, mẹ rất cần chú ý chăm sóc hệ tiêu hóa, nhất là việc tăng cường lợi khuẩn để con vừa tiêu hóa, hấp thu tốt vừa có hệ miễn dịch vững vàng [21], [22]. Khi sức khỏe trẻ được đảm bảo, trẻ sẽ đạt được một số mốc phát triển tiêu biểu dưới đây.
Bé 1 tháng tuổi biết làm gì? Em bé 1 tháng tuổi đã biết [13], [14], [23]:
Nhiều phụ huynh thắc mắc trẻ 1 tháng tuổi nhìn được bao xa? Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi đã có thể tập trung nhìn 1 vật có khoảng cách khoảng 25 – 30cm và có thể theo dõi 1 vật chuyển động. Bé cũng có thể nhận ra giọng nói và cố gắng hướng về phía phát ra tiếng nói. [25]
Trong những tháng đầu sau sinh, hệ miễn dịch của bé vẫn chưa thật sự phát triển hoàn chỉnh. Thời gian này, bé chủ yếu được bảo vệ bởi kháng thể được mẹ truyền thụ động thông qua nhau thai trong 3 tháng cuối thai kỳ [26].
Tuy nhiên theo thời gian, hệ miễn dịch được truyền từ mẹ sẽ ít dần và bé sẽ phải phát triển hệ miễn dịch để tự mình chống chọi lại với các tác nhân môi trường. Nhằm giúp quá trình này được diễn ra thuận lợi hơn, bé cần được cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu vì trong sữa mẹ có hàm lượng kháng thể dồi dào giúp củng cố đề kháng và tạo nền tảng miễn dịch tốt nhất cho con [26], [27].

Bé 1 tháng tuổi đã biết nhoẻn miệng cười như một phản xạ. Khi tròn 6 tuần tuổi, con có thể nhoẻn miệng cười nhiều hơn, nhận ra được gương mặt và giọng nói của những người thân quen [13].
Đây cũng là thời điểm mà hội chứng colic (khóc dạ đề) xuất hiện nên bé có thể khóc rất thường xuyên mà không có lý do gì rõ ràng. Tin vui là hội chứng này sẽ biến mất khi con lớn hơn, thường là sau 4-6 tháng tuổi [29].
Dưới đây là một số hoạt động an toàn và đơn giản cho trẻ 1 tháng tuổi có thể hỗ trợ quá trình phát triển của bé. [30]
Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vì chứa đầy đủ các dưỡng chất bé cần để phát triển. Ngoài ra đạm sữa mẹ còn là đạm tự nhiên, rất dễ tiêu hóa đối với đường ruột non nớt của con. Đặc biệt, sữa mẹ còn rất có lợi cho sự phát triển hệ miễn dịch bởi đây là nguồn cung cấp [32], [33]:
Chính vì những lý do trên, sữa mẹ chính là lựa chọn hàng đầu để bổ sung cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong 6 tháng đầu sau sinh [26]. Tuy nhiên, nếu mẹ không đủ sức khỏe cho bé bú hoặc sữa sản xuất được quá ít, mẹ có thể cân nhắc việc dặm thêm sữa ngoài cho con. Để đảm bảo con vẫn có được miễn dịch tốt, mẹ nên ưu tiên sữa có hệ dưỡng chất BioPro+ để giúp con tăng cường đề kháng. Hệ dưỡng chất này được kết hợp giữa các dưỡng chất ‘vàng’ như:
Ngoài việc để ý đến thành phần, mẹ cũng đừng quên chọn những loại sữa giúp con dễ tiêu, dễ hấp thu. Mẹo nhỏ cho mẹ là hãy tìm hiểu về quy trình sản xuất khi chọn mua sữa và nên ưu tiên những sản phẩm có quy trình sản xuất chỉ qua xử lý nhiệt 1 lần vì điều này sẽ giúp bảo toàn hơn 90% đạm mềm tự nhiên trong sữa, tránh tình trạng đạm bị biến tính khiến con dễ rối loạn tiêu hóa.
Thời gian ngủ của trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi thườngtừ 14 – 17 giờ/ngày và chia đều trong suốt cả ngày. Bé thường ngủ sau khi bú no, tắm mát, thay tã sạch sẽ. Việc ngủ đủ giấc rất quan trọng với sự tăng trưởng của trẻ vì hầu hết sự tăng trưởng diễn ra trong khi bé đang ngủ. [14], [15]
Hầu hết các bậc cha mẹ đều tỏ ra lo lắng nếu trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi thường xuyên quấy khóc. Nếu bé khóc thường xuyên và bạn nghĩ rằng trẻ 1 tháng tuổi có thể đang bị những cơn đau co thắt ở trẻ sơ sinh (hội chứng colic hay trẻ khóc dạ đề) làm phiền, hãy kiểm tra các triệu chứng. [29]
Trẻ sơ sinh khóc dạ đề thường có biểu hiện như: bụng cứng, co đầu gối lên phía ngực, mắt nhắm chặt hoặc mở to khi khóc. Ngoài ra, trẻ 1 tháng tuổi có thể nín thở trong khi khóc. Nguyên tắc chung để xem xét trẻ có đang có vấn đề với hội chứng này hay không căn cứ vào tiêu chí sau: khóc 3 giờ mỗi ngày, 3 ngày mỗi tuần và kéo dài ít nhất trong 3 tuần. [34]
Thực tế, không phải các cơn khóc của trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi đều cảnh báo một vấn đề nào đó nghiêm trọng. Khóc là cách tự nhiên để con giao tiếp với bạn, báo cho bạn biết con đói, con cần thay tã, con muốn được vỗ về… Đồng thời, tiếng khóc của trẻ sơ sinh cũng là dấu hiệu cho biết con khỏe mạnh. Nếu bé cưng của bạn không khóc hoặc chỉ ọ ẹ, bạn nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa để tìm hiểu nguyên nhân do đâu. [34]
Em bé 1 tháng tuổi còn khá nhỏ, do đó, bạn nên giữ vệ sinh cho bé đúng cách để hạn chế nguy cơ lây nhiễm các tác nhân gây hại. Bạn cần rửa tay sau mỗi lần thay tã cho bé và trước khi chăm sóc con, giữ con tránh xa những người có vấn đề về sức khỏe… [35]
Tháng đầu tiên sau sinh, bé có thể cần chủng ngừa một số căn bệnh nhất định. Do đó, bạn đừng quên đưa bé đi chủng ngừa và khám sức khỏe định kỳ nhé. [36]
Một số vấn đề y tế phổ biến của trẻ ở độ tuổi này có thể cần sự quan tâm của bác sĩ, bao gồm:
Việc chăm sóc trẻ 1 tháng tuổi đúng cách là điều cần thiết để hỗ trợ sự phát triển của trẻ nhỏ. Dưới đây là lời khuyên về một số phương pháp chăm sóc trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi mà bạn có thể tham khảo:
Mỗi giai đoạn phát triển của bé là rất quan trọng và nếu bạn nhận thấy bất kỳ sự chậm phát triển nào, hãy đưa trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi đến gặp bác sĩ nhi khoa để kịp thời phát hiện các bất thường.