Lịch trình dinh dưỡng theo thể trạng: Trẻ "nóng trong" cần điều chỉnh gì trong khẩu phần ăn để cân bằng năng lượng và tiêu hóa?

Với trẻ hay bị “nóng trong”, cha mẹ nên cho con ăn các loại thực phẩm có tính mát, giàu nước và nhiều chất xơ để thanh nhiệt. Cùng Hello Bacsi tham khảo thực đơn cho bé nóng trong được xây dựng theo tiêu chí “Xanh – Mát – Lành” nhằm vừa cân bằng tiêu hóa, vừa đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho sự phát triển của trẻ cha mẹ nhé!

Trẻ có “cơ địa nóng trong” cần chăm sóc dinh dưỡng như thế nào? [1], [2]

“Cơ địa nóng trong” là từ ngữ trong dân gian thường dùng để nói đến tình trạng trẻ thường xuyên có các biểu hiện như [1] 

• Các biểu hiện ở tiêu hóa: Đầy bụng, khó tiêu, đi ngoài phân cứng, táo bón…
• Lở miệng, nhiệt miệng: Hay xuất hiện các vết loét ở niêm mạc miệng, lưỡi.

Đối với những trẻ hay có các biểu hiện kể trên thì khi xây dựng thực đơn mỗi ngày cho trẻ, điều quan trọng là cha mẹ hãy: [1]

• Ưu tiên thực phẩm có “tính mát”: Tăng cường rau xanh, trái cây tươi trong khẩu phần ăn hàng ngày. Cùng với đó, mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn đồ cay nóng, các món dầu mỡ…
• Đảm bảo trẻ uống đủ nước: Đảm bảo cho trẻ uống đủ nước để duy trì cân bằng chất lỏng trong cơ thể, duy trì thân nhiệt ổn định, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru…
• Lựa chọn sữa mát cho trẻ: Ưu tiên sử dụng các loại sữa “mát”, có thành phần đạm dễ tiêu hóa, chẳng hạn như đạm sữa A2 để giảm tải cho hệ tiêu hóa của trẻ.

Bật mí chi tiết lịch trình dinh dưỡng “Xanh – Mát – Lành” [1], [2], [3], [4]

Bữa sáng nhẹ nhàng, giàu năng lượng

Bữa sáng là bữa ăn giúp bổ sung năng lượng sau một đêm dài, cung cấp các dưỡng chất cần thiết để trẻ học tập, vui chơi, khám phá. Một bữa sáng tốt không nhất thiết phải cầu kỳ mà quan trọng là đủ chất, đa dạng thực phẩm và hạn chế các thực phẩm chế biến sẵn:

• Mẹ có thể cho trẻ dùng các món như phở/bún/miến/nui… nấu với các loại thịt như thịt bò/gà… và các loại rau củ để con nhận đủ vitamin, khoáng chất, chất xơ. 
• Nếu không có nhiều thời gian chuẩn bị bữa sáng, mẹ có thể cho trẻ dùng các món “nhanh, gọn” nhưng vẫn đảm bảo dinh dưỡng như ngũ cốc nguyên hạt ăn với trái cây và sữa; bánh mì trứng ốp la hoặc cơm nắm rong biển kết hợp sữa… 
• Hạn chế cho trẻ dùng các món chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, bánh ngọt đóng gói… Những thực phẩm này có thể tiện lợi nhưng nếu sử dụng thường xuyên dễ khiến khẩu phần mất cân đối và làm tăng lượng muối, đường hoặc chất béo bão hòa trong chế độ ăn của trẻ. 

Bữa trưa cân bằng dưỡng chất

Bữa trưa là một trong những bữa ăn chính trong ngày, giúp cung cấp năng lượng và các dưỡng chất cần thiết để trẻ tiếp tục học tập, vui chơi, vận động. Với thực đơn buổi trưa, mẹ sẽ cần chuẩn bị cho trẻ khẩu phần ăn:

• Cân đối với đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng: Tinh bột từ cơm, bún, phở…; chất đạm từ thịt, cá, tôm, trứng, đậu phụ…; vitamin, khoáng chất, chất xơ từ rau củ như rau ngót, rau dền, cải bó xôi, bông cải xanh, cà rốt, bí đỏ… và chất béo lành mạnh từ dầu thực vật. Sau bữa ăn, mẹ có thể chuẩn bị thêm trái cây tươi như chuối, đu đủ, thanh long… 
• Đa dạng: Thay đổi đa dạng các loại thịt, cá, rau củ và trái cây mỗi ngày để giúp trẻ hấp thu nhiều dưỡng chất khác nhau.
• Ưu tiên thực phẩm tươi, chế biến lành mạnh: Lựa chọn nguyên liệu tươi, đảm bảo vệ sinh và ưu tiên các cách chế biến như hấp, luộc, nấu canh hoặc áp chảo ít dầu. 
• Hạn chế cho trẻ ăn các món không lành mạnh như thức ăn chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, các món chứa nhiều muối, thức ăn nhanh…

Một số gợi ý món ăn giàu dinh dưỡng cho bữa trưa của trẻ là cơm trắng với:

• Cá điêu hồng hấp hành, su su luộc và canh khoai mỡ. Tráng miệng với đu đủ chính
• Gà áp chảo, đậu que luộc và canh rau ngót thịt bằm. Tráng miệng với ổi hoặc mận
• Thịt bò xào nấm rơm, canh bí đỏ nấu tôm. Tráng miệng với dưa hấu hoặc dưa lưới

Nếu trẻ ăn bán trú tại trường, cha mẹ nên tìm hiểu thực đơn để điều chỉnh bữa sáng và bữa tối, tránh lặp lại quá nhiều món và đảm bảo trẻ được bổ sung đa dạng thực phẩm trong ngày.

Bữa xế từ 15 – 16 giờ

Bữa xế cho trẻ cần cung cấp nguồn năng lượng vừa đủ để bé tiếp tục học tập và vận động mà không ảnh hưởng đến bữa tối. Mẹ nên chọn những món giàu dinh dưỡng, tiện lợi:

– Món ăn giàu dinh dưỡng: Trái cây tươi kết hợp ngũ cốc, sữa và các chế phẩm từ sữa. Một số món gợi ý là 1- 2 bánh quy lạt kết hợp 1 hũ sữa chua hoặc 1 hộp sữa cacao; 1 chén súp bí đỏ kết hợp 1 hộp sữa; 2 quả chuối kết hợp 1 hũ sữa chua hoặc 1 hộp sữa; 1 phần trái cây thập cẩm kết hợp sữa chua hoặc sữa hộp… 

– Lựa chọn sữa phù hợp với thể trạng của trẻ: Sữa được xem là lựa chọn “lý tưởng” vì vừa nhanh gọn vừa cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Với trẻ có thể trạng “nóng trong”, mẹ có thể cân nhắc những sản phẩm sữa có đạm A2. Đạm A2 là loại đạm thuộc nhóm đạm casein, nhóm đạm chiếm khoảng 80% thành phần đạm sữa bò. Các nghiên cứu cho thấy, khi tiêu hóa, đạm A2 sẽ khó tạo thành β-casomorphin-7 (BCM-7), một chất được cho là có liên quan đến một số biểu hiện như đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc táo bón ở một số trẻ. 

– Đa dạng thực đơn bữa xế: Luân phiên các món ăn trong tuần để trẻ không bị nhàm chán, đồng thời nhận được nhiều loại dưỡng chất khác nhau. Và quan trọng, cần hạn chế cho trẻ ăn các món không tốt cho sức khoẻ như bánh tráng trộn, trà sữa, đồ chiên vỉa hè không đảm bảo vệ sinh, thức ăn nhanh…

Bữa tối thanh đạm, giảm tải cho hệ tiêu hóa

Bữa tối cho trẻ có cơ địa nóng trong nên thanh đạm, dễ tiêu hóa, ưu tiên các món dễ tiêu, ít dầu mỡ giúp bé dễ hấp thu, nhẹ bụng, ngủ ngon giấc:

• Cân đối dinh dưỡng theo khẩu phần cả ngày: Cha mẹ nên xem xét thực đơn bữa sáng, bữa trưa và các bữa phụ để điều chỉnh bữa tối phù hợp, tránh thiếu hụt hoặc lặp lại quá nhiều một nhóm thực phẩm. Chẳng hạn, nếu bữa trưa trẻ đã ăn thịt bò, bữa tối có thể đổi sang cá, tôm, trứng hoặc đậu phụ để đa dạng nguồn protein.
• Ưu tiên các món nhẹ, dễ tiêu: Mẹ có thể cho trẻ ăn cơm với các món như cá hấp, thịt nạc, rau luộc, canh rau củ… Nên hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc quá nhiều gia vị để tránh nặng bụng.
• Duy trì rau xanh và trái cây trong bữa tối: Khẩu phần ăn bữa tối của trẻ cũng cần có rau củ như rau cải, bí đỏ, cà rốt, bông cải xanh và trái cây tươi để cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ.
• Sắp xếp thời gian ăn phù hợp với giờ ngủ: Nên bố trí bữa tối đủ sớm để trẻ có thời gian ăn uống và thư giãn trước khi đi ngủ. Tránh cho trẻ ăn quá no sát giờ ngủ; đồng thời duy trì giờ ăn tương đối ổn định để hình thành nếp sinh hoạt lành mạnh.

Một số gợi ý về khẩu phần ăn buổi tối cho trẻ là:

• Cháo yến mạch, bí đỏ, cà rốt, thịt bò băm. Tráng miệng: Dưa lưới
• Cơm trắng – Cá lóc kho tiêu – Canh khoai mỡ nấu tôm khô – Rau muống luộc. Tráng miệng: Bưởi
• Cơm trắng – Gà luộc – Canh rau má nấu tôm – Đậu bắp luộc/hấp. Tráng miệng: Ổi.

Hy vọng rằng những gợi ý trong thực đơn cho bé “nóng trong” trên đây có thể mang đến cho cha mẹ nhiều ý tưởng trong việc xây dựng khẩu phần dinh dưỡng cho con yêu. Đừng quên kết hợp thực đơn thanh mát, bổ sung đủ nước và ưu tiên các dòng sữa đạm A2 êm dịu để con luôn thoải mái, tự tin học hỏi và khám phá thế giới.