Tiêu hoá khoẻ giúp giảm mẫn cảm tiêu hoá mùa nóng: Bí quyết giúp bé ăn ngon ngủ yên

Với ba mẹ có con nhỏ, nắng nóng là một mùa “ám ảnh” bởi đây là giai đoạn trẻ hay biếng ăn, dễ đầy bụng, hay quấy, ngủ không ngon. Thoạt nhìn, đó có thể chỉ là phản ứng bình thường với thời tiết. Nhưng thực ra, đằng sau đó là cả một câu chuyện về sự thích nghi của một hệ tiêu hóa non nớt cần được ba mẹ thấu hiểu.

Mùa nóng: Vì sao chiếc bụng của trẻ dễ “khó ở”?

Trước hết, cần hiểu rằng hệ tiêu hoá, hệ miễn dịch của trẻ nhỏ vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Niêm mạc ruột, hệ vi sinh đường ruột và enzyme tiêu hoá vẫn chưa ổn định [1]. Điều này khiến khả năng xử lý thức ăn và chống lại tác nhân gây hại còn hạn chế. 

Khi thời tiết nóng bức, hệ tiêu hoá của trẻ vẫn chưa kịp thích nghi, cùng với đó, một số thói quen sinh hoạt của trẻ cũng thay đổi. Trẻ có xu hướng ăn ít hơn, uống nước không đều, dễ bị xáo trộn giấc ngủ và nhịp sinh hoạt. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng  đến hoạt động của hệ tiêu hoá, khiến quá trình tiêu hoá – hấp thu trở nên kém hiệu quả [2].

Ngoài ra, môi trường nóng ẩm còn làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn từ thực phẩm. Thức ăn dễ ôi thiu hơn, đặc biệt là sữa và đồ ăn. Nếu mẹ không cẩn thận trong khâu bảo quản, chế biến, trẻ ăn phải thực phẩm không đảm bảo, hệ tiêu hoá vốn nhạy cảm sẽ dễ bị rối loạn, gây đau bụng, tiêu chảy hoặc nôn ói [2].

Bên cạnh đó, khi thời tiết nóng bức, nếu hệ tiêu hoá của trẻ còn “đụng độ” với các thực phẩm khó tiêu thì càng dễ kích ứng. Một trong những “đối tượng” mẹ cần lưu ý là đạm sữa bò nguyên vẹn có trong các sản phẩm sữa công thức thông thường. Đạm sữa bò là loại đạm có cấu trúc tương đối phức tạp. Khi đi vào hệ tiêu hoá còn non nớt của trẻ, quá trình phân giải có thể không diễn ra trọn vẹn. Phần đạm chưa được tiêu hoá hết có thể tồn tại trong đường ruột, bị lên men bởi vi khuẩn đường ruột và gây ra các biểu hiện như đầy hơi, chướng bụng, ọc ói… [3].

Trong điều kiện bình thường, những biểu hiện này có thể nhẹ nhưng vào mùa nóng, hệ tiêu hoá vốn đã “nhạy cảm” bởi thời tiết và thay đổi sinh lý thì các triệu chứng có xu hướng rõ rệt và dễ bùng lên hơn.

Như vậy, khi nhiều yếu tố cùng lúc tác động, hệ tiêu hoá của trẻ dễ rơi vào một vòng lặp bất lợi: trẻ khó chịu dẫn đến ngủ kém, cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém hơn, từ đó khiến hoạt động tiêu hoá càng giảm hiệu quả và các triệu chứng cũng có nguy cơ kéo dài dai dẳng.

Trang bị mẹo hay giúp bụng con “vững vàng” qua mùa nóng

Để giúp trẻ “vững bụng” qua mùa nóng, mẹ có thể bắt đầu từ những điều nhỏ mỗi ngày với việc điều chỉnh trong chế độ dinh dưỡng và chăm sóc. Dưới đây là một vài gợi ý giúp bé tiêu hoá tốt hơn, hạn chế chướng bụng, khó tiêu, ọc ói… trong mùa nóng:

Chăm sóc dinh dưỡng hàng ngày đặc biệt quan trọng

Chăm sóc dinh dưỡng đúng cách mỗi ngày đóng vai trò then chốt trong việc giúp hệ tiêu hoá của trẻ hoạt động ổn định. Dưới là một điểm quan trọng nổi bật mẹ cần lưu ý:

• Duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng, ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ: như rau xanh, trái cây [4], [5]. Mẹ có thể lựa chọn các loại rau củ, trái cây thanh mát như dưa hấu, cam, bí xanh, mướp… để vừa giúp con “giải nhiệt” vừa bổ sung nước và chất xơ. Khi chế biến, ưu tiên làm cho bé các món mềm, dễ ăn như súp, nui… 
• Chọn sữa đạm thuỷ phân một phần giúp bé dễ tiêu: Đạm thuỷ phân một phần là đạm sữa bò đã được cắt nhỏ hơn nhiều lần so với đạm sữa bò nguyên vẹn nên vừa đảm bảo được dinh dưỡng vừa giúp hệ tiêu hóa non nớt của trẻ dễ xử lý. Theo nghiên cứu, đạm thủy phân một phần hiếm khi gây đông vón dưới môi trường acid dịch vị và giảm thời gian làm rỗng dạ dày. Nhờ đó, sữa có đạm thuỷ phân một phần sẽ giúp trẻ dễ tiêu hóa hơn và ít gặp tình trạng khó chịu ở đường ruột [6], [7], [8].  
• Bổ sung lợi khuẩn và chất xơ cho trẻ để hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hoá: Bí quyết cho mẹ là hãy chọn cho bé sản phẩm sữa có lợi khuẩn Bifidus BL, giúp ổn định hệ vi sinh đường ruột, ức chế hại khuẩn, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa diễn ra trơn tru [9]. Cạnh đó, mẹ nên ưu tiên 5 HMO (Human Milk Oligosaccharide), thành phần đóng vai trò là “thức ăn” nuôi dưỡng lợi khuẩn và hỗ trợ thiết lập hàng rào miễn dịch đường ruột, mang đến nhiều lợi ích đối với sức khỏe hệ tiêu hóa [10].
• Hạn chế các món dễ gây quá tải cho hệ tiêu hoá: như các món chứa nhiều dầu mỡ, chiên rán, đồ ngọt, nước uống lạnh hoặc thực phẩm chế biến sẵn… có thể khiến bụng bé dễ đầy hơi, khó tiêu [2].

Giữ vệ sinh trong chế biến và bảo quản thực phẩm [11]

Thời tiết nắng nóng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus, nấm mốc sinh sôi. Do đó, để phòng bệnh mùa nắng nóng cho trẻ, ba mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn thực phẩm: 

• Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn cho con, trước khi cho trẻ ăn, trước và sau khi chăm sóc trẻ. Mẹ cũng nên chú ý nhắc nhở trẻ rửa tay đúng cách trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh…
• Tuân thủ nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”, không cho trẻ ăn thức ăn để ở nhiệt độ phòng quá 2 tiếng hay thức ăn không được bảo quản đúng cách.
• Sử dụng thớt, dao… riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm khuẩn chéo.

Đặc biệt, trong thời tiết nóng ẩm, thức ăn để lâu ngoài môi trường rất dễ nhiễm khuẩn, vì vậy cần hạn chế cho trẻ ăn đồ để lâu, hàng quán không đảm bảo vệ sinh để giảm nguy cơ tiêu chảy hoặc ngộ độc thực phẩm [2].

Thiết lập thói quen ăn uống cho trẻ phù hợp với mùa nắng nóng

Thời tiết nóng bức có thể khiến trẻ lười ăn, “bụng dạ” cũng khó chịu hơn. Để cải thiện tình trạng này, mẹ có thể áp dụng các mẹo dưới đây để giúp bé ăn ngon hơn, tiêu hoá tốt hơn và hạn chế tình trạng khó chịu trong mùa nóng.

• Chia thành nhiều bữa ăn nhỏ: Thay vì ép con ăn đủ lượng thức ăn trong 3 bữa chính, mẹ hãy chia nhỏ thành 5-6 bữa trong ngày để giảm áp lực cho đường tiêu hóa, giúp con hấp thu dinh dưỡng tốt hơn mà không bị quá tải.
• Ưu tiên các món mềm, dễ tiêu như các món cháo, súp… hoặc cho bé uống thêm sữa để giúp bé vừa dễ ăn vừa đảm bảo dinh dưỡng.
• Uống đủ nước và vận động hợp lý: Khuyến khích trẻ uống nước đều đặn từng ngụm nhỏ thường xuyên, không chờ khát mới uống để bù đắp lượng mồ hôi thất thoát [5]. Đồng thời, duy trì việc vận động, vui chơi ngoài trời vào các khung giờ mát mẻ (trước 9 giờ sáng và sau 4 giờ chiều) để kích thích hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru. 

Thời tiết nắng nóng có thể khiến chiếc bụng của trẻ trở nên “khó ở” hơn bình thường. Tuy nhiên, khi hiểu được nguyên nhân và điều chỉnh kịp thời, đặc biệt là từ chế độ dinh dưỡng, lựa chọn thực phẩm đến cách chăm sóc và giữ vệ sinh, mẹ có thể giúp hệ tiêu hoá của bé hoạt động ổn định hơn. Khi bụng được chăm sóc đúng cách, bé sẽ dần lấy lại nhịp ăn uống, ngủ nghỉ và có thể vượt qua mùa nóng một cách nhẹ nhàng.