Phân biệt nôn ói, nôn trớ và nguyên nhân gây nôn ở trẻ

Bạn đang thắc mắc tại sao bé nhà mình hay nôn và liệu đây có phải là dấu hiệu đáng lo? Nguyên nhân gây nôn ở trẻ là do đâu? Làm thế nào để phân biệt tình trạng nôn ói với nôn trớ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để chăm sóc trẻ tốt hơn? Để có câu trả lời, đừng bỏ qua bài viết sau của Hello Bacsi nhé! 

Phân biệt nôn ói và nôn trớ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ [3] [4]

Lần đầu chăm sóc bé yêu, nhiều cha mẹ thường khó phân biệt giữa nôn ói và nôn trớ vì hai tình trạng này khá giống nhau, thường xảy ra sau khi bé ăn. Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu giúp nhận biết:

• Nôn trớ: Thức ăn thoát ra ngoài nhẹ nhàng, không cần nhiều lực và thường không làm bé khó chịu hay đau bụng. Nguyên nhân có thể do thức ăn trong dạ dày trào ngược lên cổ họng hoặc bé nuốt phải không khí khi bú, sau đó không khí thoát ra dưới dạng ợ hơi kèm một ít chất lỏng. Đây là hiện tượng phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thường không đáng lo ngại.
• Nôn ói: Khác với nôn trớ, khi nôn ói, các chất trong dạ dày bị đẩy mạnh ra ngoài, khiến bé khó chịu và có thể quấy khóc. Lượng chất nôn thường nhiều hơn hẳn so với trớ sữa. Ngoài ra, bé có thể kèm theo các triệu chứng khác như sốt hoặc quấy khóc nhiều.

Các nguyên nhân gây nôn, trớ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ 

1. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trớ sữa ở trẻ nhỏ

Trẻ nhỏ bị trớ sữa có thể do các nguyên nhân như:

Hệ tiêu hóa chưa phát triển [1], [2] 

Theo các chuyên gia nhi khoa, ước tính gần ½ số trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị nôn trớ. Nguyên nhân là bởi hệ tiêu hóa của trẻ chưa phát triển hoàn thiện. Trong giai đoạn đầu đời, cơ thắt tâm vị yếu. Bên cạnh đó khi bú, ngoài sữa, bé nuốt cả không khí. Đây chính là nguyên nhân khiến bé yêu bị nôn trớ – một hiện tượng sinh lý phổ biến.. 

Bé bú quá no, bú sai tư thế [2], [3] 

Trong vài tháng đầu sau sinh, nguyên nhân khiến bé nôn trớ có thể liên quan đến việc bé bú quá nhiều trong một cữ. Ngoài ra, nếu mẹ cho bé bú sai tư thế hoặc cho bé nằm ngay sau khi bú thì cũng có thể dẫn đến việc con bị trớ sữa.

2. Nguyên nhân trẻ bị nôn ói

Trẻ nhỏ bị nôn ói có thể do các nguyên nhân như:

Mẫn cảm với đạm bò trong sữa [3], [4]

Một nguyên nhân khác khiến bé nôn trớ cũng khá thường gặp đó là do bé mẫn cảm với đạm bò có trong sữa. Nếu bé bú mẹ, “thủ phạm” có thể là do các thực phẩm có đạm bò từ chế độ ăn của mẹ như sữa bò, thịt bò… 

Nếu bé dùng sữa công thức thì có thể là do con mẫn cảm với đạm bò nguyên vẹn trong sữa. Với tình trạng này, mẹ sẽ thấy con có các biểu hiện như trớ, đầy hơi, quấy khóc, hay rối loạn tiêu hoá… hoặc các triệu chứng mẫn cảm da như nổi mẩn, chàm, lác sữa…

Nếu nguyên nhân gây nôn ở trẻ có liên quan đến sữa, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng để có hướng khắc phục phù hợp. 

3. Bé đang bị bệnh [3]

Tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi hay nhiễm trùng đường hô hấp, như cảm lạnh, cảm cúm… có thể dẫn đến nôn ói, đặc biệt là khi bé ho. Chất nhầy tiết ra do cảm lạnh, cảm cúm có thể chảy xuống phía sau cổ họng của trẻ và gây ra phản xạ nôn hoặc kích ứng dạ dày.

Bên cạnh đó, nhiễm trùng đường tiêu hóa cũng là nguyên nhân gây nôn ói thường gặp và có thể đi kèm các triệu chứng như tiêu chảy, chán ăn, đau bụng và sốt. Tình trạng này thường khỏi trong vòng 12–24 giờ. 

Ngoài ra, các bệnh nhiễm trùng như nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm họng, viêm phổi, viêm màng não, viêm tai… cũng có thể là nguyên nhân gây buồn nôn và nôn ở trẻ nhỏ. 

4. Khóc quá nhiều [3]

Trẻ khóc kéo dài có thể kích hoạt phản xạ nôn và khiến bé nôn trớ. Việc bé nôn khi khóc có thể khiến bạn lo lắng nhưng tình trạng nôn trớ trong lúc khóc thường không gây nguy hại cho bé. 

5. Các vấn đề về bệnh lý [3]

Nôn ói đột ngột và kéo dài có thể là triệu chứng của các bệnh hiếm gặp liên quan đến tắc ruột, như lồng ruột, xoắn ruột… Nếu bé bị nôn ói kéo dài, ói vọt, ói dịch xanh hoặc vàng… hãy đưa bé đi khám ngay.

Bí quyết giúp giảm tình trạng nôn trớ cho trẻ [2]

Nếu nguyên nhân gây nôn trớ của bé không liên quan đến các vấn đề sức khỏe, để giảm tần suất trớ, cha mẹ hãy áp dụng các gợi ý sau: 

Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ hay sữa cho bé [2], [4] [5]

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF)… đều khuyến cáo nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục cho bé bú kết hợp ăn dặm cho đến 2 tuổi hoặc lâu hơn để bé đạt được sự tăng trưởng, phát triển và sức khỏe tối ưu. 

Với bé bú mẹ bị nôn trớ có liên quan đến mẫn cảm với đạm sữa, mẹ cần tiếp tục duy trì việc cho bé bú mẹ. Tuy nhiên, mẹ nên điều chỉnh lại chế độ ăn, không nên ăn các sản phẩm từ sữa, đậu nành hoặc một số thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng. 

Với trẻ dùng sữa công thức do mẹ không đủ điều kiện cho bé bú, mẹ hãy lưu ý chọn loại sữa có đạm bò được cắt nhỏ để giúp bé dễ tiêu. Hiện mẹ có thể chọn sản phẩm sữa có đạm thuỷ phân một phần. Đây vẫn là đạm bò nhưng đã được cắt nhỏ bằng nhiệt và enzyme, giúp tăng cường khả năng tiêu hóa của đạm nên so với đạm bò nguyên vẹn có kích thước phân tử lớn nên loại đạm này sẽ giúp bé dễ hấp thu hơn. Bên cạnh đó, loại đạm này cũng được chứng minh tính hiệu quả trong việc hỗ trợ trẻ giảm các triệu chứng mẫn cảm về da, tiêu hóa, hô hấp…

Ngoài ra, để hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé phát triển khỏe mạnh, khi chọn sữa cho con, mẹ đừng quên chọn sữa có bộ đôi 5 HMOs cùng lợi khuẩn Bifidus BL, bởi: 

• 5 HMOs giúp tăng cường đề kháng bằng cách cung cấp thức ăn cho lợi khuẩn, hỗ trợ thiết lập hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. 
• Lợi khuẩn Bifidus BL giúp ổn định hệ vi sinh có lợi tại đường ruột, tăng cường đáp ứng miễn dịch và giảm nguy cơ gặp các vấn đề về tiêu hóa. 

2. Cho bé bú đúng tư thế [1], [3]

Dù là bé bú mẹ hay bú bình, khi cho bé bú, hãy luôn giữ bé ở tư thế đầu bé cao hơn phần còn lại của cơ thể. Sau khi bú xong, hãy cố gắng giữ bé ở tư thế thẳng đứng trong 30 phút, không nên chơi đùa mạnh với bé hoặc đặt bé vào ghế/nôi rung lắc vì dạ dày cần thời gian để tiêu hóa thức ăn. Ngoài ra, cần tránh gây áp lực lên bụng bé sau khi bú. 

3. Không cho bé bú quá nhiều trong 1 cữ bú [1], [4]

Để tránh bé nôn trớ sau khi bú, cha mẹ không nên cho bé bú quá nhiều, thay vào đó hãy cho bé bú thường xuyên hơn. 

4. Vỗ ợ hơi cho bé sau khi bú và giữ bé ở tư thế thẳng đứng [1], [3]

Nếu bé nôn trớ sau khi bú, hãy cho bé bú ít hơn, thường xuyên hơn và vỗ lưng cho bé ợ hơi sau mỗi lần bú. Đừng bế bồng bé trên đầu gối, đặt bé vào ghế rung hoặc để bé vận động quá nhiều ngay sau khi ăn. 

5. Kiểm tra núm vú bình sữa [2]

Nếu bạn dùng bình bú để cho bé bú sữa mẹ hoặc uống sữa công thức, hãy đảm bảo lỗ trên núm vú không quá nhỏ hay quá to. Nguyên nhân là bởi núm vú quá nhỏ sẽ khiến bé khó chịu và nuốt phải không khí khi bú. Ngược lại, nếu lỗ quá lớn, bé sẽ bị sặc và nuốt vội vì chất lỏng chảy vào quá nhanh. Hãy chọn núm vú và bình sữa phù hợp với khả năng bú và độ tuổi của bé. 

Hello Bacsi tin rằng bài viết trên đã cung cấp cho bạn nhiều thông tin hữu ích để từ đó chăm sóc bé tốt hơn. Chúc cho hành trình làm cha mẹ của bạn nhẹ nhàng và bé yêu không còn nôn ói nữa nhé!