Viêm đường hô hấp trên ở trẻ em: Nhận diện và cách chữa bệnh

Viêm đường hô hấp trên ở trẻ em là bệnh lý phổ biến trong những năm đầu đời của con. Mặc dù đa số các trường hợp là lành tính và tự khỏi, nhưng nếu không được nhận biết và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể diễn tiến nặng hơn và để lại những biến chứng lâu dài trên sức khỏe của trẻ.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về triệu chứng, cách điều trị và những lưu ý quan trọng để giúp trẻ nhanh chóng vượt qua cơn bệnh một cách dứt điểm.

Viêm đường hô hấp trên ở trẻ em là gì?

Viêm đường hô hấp trên ở trẻ em (Upper Respiratory Tract Infection – URTI) là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng nhiễm trùng ở các cơ quan thuộc đường hô hấp trên, bao gồm: mũi, họng, xoang, tai giữa và thanh quản.

Nguyên nhân chính gây bệnh phần lớn là do virus (như Rhinovirus – loại phổ biến nhất, Coronavirus, RSV, Adenovirus, Influenza…). Theo thống kê, trong hai năm đầu đời, hầu hết trẻ em có thể mắc từ 8 đến 10 đợt cảm lạnh hoặc viêm hô hấp trên. Đối với trẻ dưới 5 tuổi, con số này có thể lên tới 12 lần mỗi năm.

Triệu chứng viêm đường hô hấp trên ở trẻ em thường gặp

Các triệu chứng thường bắt đầu từ từ và có xu hướng trầm trọng hơn trong vòng 2-3 ngày đầu trước khi thuyên giảm dần. Cha mẹ có thể nhận diện bệnh qua các dấu hiệu sau:

• Dấu hiệu ở mũi: Chảy nước mũi (lúc đầu trong, sau đó đặc hơn và có màu), nghẹt mũi, hắt hơi.
• Dấu hiệu ở họng: Đau họng, khó nuốt, amidan có thể sưng đỏ.
• Ho: Đây là triệu chứng rất phổ biến, có thể kéo dài đến 3 tuần ngay cả khi tình trạng nhiễm trùng đã hết.
• Sốt: Trẻ có thể sốt nhẹ (khoảng 38.3 – 38.9°C), thường sốt nhiều hơn vào ban đêm. Tuy nhiên, nhiều trẻ bị cảm lạnh thông thường lại không có biểu hiện sốt.
• Các dấu hiệu khác: Trẻ biếng ăn, quấy khóc, mệt mỏi, ít năng lượng hơn bình thường hoặc sưng nhẹ các hạch ở cổ.

Cách điều trị viêm đường hô hấp trên ở trẻ em

Vì nguyên nhân chủ yếu là virus nên hiện nay không có thuốc đặc trị để tiêu diệt virus gây cảm lạnh thông thường. Mục tiêu chính của việc điều trị là làm giảm triệu chứng và giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.

1. Chế độ bù dịch và dinh dưỡng

• Cung cấp nhiều nước: Cho trẻ uống nhiều chất lỏng như nước lọc, súp, nước canh hoặc các loại nước giải khát lành mạnh để bù nước cho cơ thể.
• Chia nhỏ bữa ăn: Trẻ thường chán ăn khi bị bệnh, vì vậy đừng ép trẻ ăn quá nhiều một lúc mà nên chia thành nhiều bữa nhỏ.

2. Vệ sinh đường thở

• Sử dụng nước muối sinh lý: Nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý vào mũi trẻ để làm loãng dịch tiết, giúp thông thoáng đường thở và giảm nghẹt mũi giúp trẻ dễ chịu hơn. Nên thực hiện trước khi cho trẻ bú, ăn hoặc đi ngủ để trẻ dễ chịu hơn.
• Dùng dụng cụ hút mũi: Đối với trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, cha mẹ có thể dùng ống hút mũi có thể điều chỉnh áp lực để hỗ trợ thông thoáng đường thở.

3. Kiểm soát sốt và đau

• Thuốc hạ sốt: Có thể sử dụng Acetaminophen từ 10-15mg/kg cân nặng/lần để hạ sốt và giảm các triệu chứng đau ở trẻ mỗi 4-6h có thể lặp lại một lần. Riêng với trẻ dưới 2 tháng có ghi nhận sốt cần được đưa đến các cơ sở y tế để được thăm khám để hạ sốt và giảm đau họng.
• Lưu ý: Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ em tự ý sử dụng ibuprofen khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

4. Thảo dược hỗ trợ

• Mật ong: Đối với trẻ trên 1 tuổi, mật ong có tác dụng làm dịu cơn ho hiệu quả. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi vì nguy cơ ngộ độc Botulism.

Lưu ý khi chăm sóc trẻ bị viêm đường hô hấp trên

Để quá trình điều trị tại nhà đạt hiệu quả nhanh và dứt điểm, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các điểm sau:

• Không tự ý sử dụng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ: Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và hoàn toàn vô tác dụng đối với virus. Việc lạm dụng kháng sinh không những không giúp trẻ nhanh khỏi bệnh mà còn thúc đẩy tình trạng kháng thuốc.
• Tránh các thuốc ho, thuốc trị cảm lạnh (giảm tiết dịch mũi hay loãng đàm) không kê đơn (OTC): Các loại thuốc này không được khuyến cáo cho trẻ dưới 4 tuổi vì không hiệu quả và tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ.
• Đảm bảo độ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo ẩm hoặc máy phun sương hơi mát để làm ẩm không khí, giúp trẻ dễ thở hơn.
• Vệ sinh cá nhân: Tập thói quen rửa tay thường xuyên cho trẻ và người chăm sóc bằng xà phòng để ngăn chặn virus lây lan.
• Môi trường sống: Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá vì khói thuốc làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng hô hấp.

Kết luận

Viêm đường hô hấp trên ở trẻ em là một phần tất yếu trong quá trình phát triển và hoàn thiện hệ miễn dịch của trẻ. Mặc dù trẻ có thể cảm thấy rất khó chịu, nhưng với sự chăm sóc kiên trì, bù dịch đầy đủ và vệ sinh đường thở đúng cách, hầu hết bệnh của trẻ sẽ thuyên giảm dần và hồi phục hoàn toàn sau 1 đến 2 tuần.

Hãy theo dõi sát sao nhịp thở và tổng trạng của con. Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào như mệt mỏi bất thường, li bì, khó thở hoặc sốt cao liên tục, khó hoặc không hạ, sốt kéo dài trên 48h không giảm, hãy liên hệ với bác sĩ nhi khoa để được tư vấn kịp thời. Chúc các bé luôn khỏe mạnh và sớm vượt qua những cơn “sụt sịt” trong quá trình phát triển!