Bé mẫn cảm da: Đừng chỉ chăm bề ngoài, hãy xem lại chiếc bụng “bé xinh”!

Từ góc nhìn của các bác sĩ Nhi khoa và Dinh dưỡng, làn da và hệ tiêu hóa của bé luôn có một sợi dây liên kết chặt chẽ (trục Ruột – Da). Vì vậy, khi da bé “lên tiếng” bằng các biểu hiện như ửng đỏ, khô ráp hay nổi mẩn li ti… ngoài việc đổi sữa tắm, nước giặt, hay chăm sóc trên bề mặt da… ba mẹ đừng quên “lắng nghe” tiếng gọi từ chiếc bụng nhỏ của con.

Chiếc bụng “bé xinh” đôi khi là gốc rễ khiến trẻ bị kích ứng

Bạn có biết 70-80% tế bào miễn dịch tập trung ở ruột? Điều này biến đường tiêu hóa trở thành cơ quan miễn dịch lớn nhất trong cơ thể. Do đó, những rối loạn hoặc sự quá tải xảy ra tại ruột hoàn toàn có thể tạo ra các phản ứng dây chuyền, lan rộng đến các cơ quan khác, và biểu hiện rõ ràng nhất chính là qua làn da [1].

Nói một cách dễ hiểu, ruột giống như “trung tâm chỉ huy” của hệ miễn dịch, còn làn da là một trong những “cửa ngõ”  thể hiện những gì đang xảy ra bên trong cơ thể bé. Khi chiếc bụng nhỏ phải làm việc quá sức hoặc gặp khó khăn trong việc dung nạp thức ăn, hệ miễn dịch tại ruột sẽ bị căng thẳng. Sự căng thẳng này giải phóng các tín hiệu cảnh báo vào máu, và bộc phát ra ngoài bằng tình trạng da khô, ửng đỏ hoặc phát ban [1].

Các chuyên gia đã chỉ ra rằng, dinh dưỡng là yếu tố điều chỉnh quan trọng đối với chức năng miễn dịch [2], [3]. Nếu trẻ tiêu thụ các thực phẩm khó tiêu, dễ gây kích ứng, đường tiêu hoá có thể bị kích thích và kích hoạt các phản ứng miễn dịch. Đơn cử một thành phần dễ kích ứng hệ tiêu hoá khá quen thuộc mà ít ba mẹ để ý đó là đạm sữa bò nguyên vẹn.

Đạm sữa bò nguyên vẹn vốn có trọng lượng phân tử lớn và cấu trúc phức tạp. Với hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ, việc phân giải các chuỗi protein “khổng lồ” này là một gánh nặng [1]. Những phân tử protein còn nguyên vẹn hoặc chỉ được phân giải một phần khi tiếp xúc với mô bạch huyết tại ruột (GALT) có thể bị nhận diện như “tác nhân ngoại lai”. Hậu quả là hệ miễn dịch ở ruột kích hoạt phản ứng miễn dịch [1] và dẫn đến các biểu hiện biểu hiện kém dung nạp trên da và tiêu hóa như ọc ói, đầy hơi, nổi mẩn…

Như vậy, để bảo vệ làn da mỏng manh của con, việc chăm sóc chiếc bụng nhỏ để tránh tình trạng “quá tải” chính là giải pháp từ gốc rễ.

Tối ưu khả năng dung nạp của chiếc bụng nhỏ – “Chìa khóa” để giảm nguy cơ mẫn cảm da ở trẻ 

Nếu trẻ vẫn thường xuyên bị mẫn cảm về da như ửng đỏ, khô da, dù mẹ đã thử nhiều biện pháp chăm sóc bên ngoài nhưng không cải thiện, hãy thử điều chỉnh cấu trúc dinh dưỡng bên trong.

Trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày, mẹ nên ưu tiên lựa chọn những thực phẩm thân thiện với dạ dày, dễ tiêu, ít gây mẫn cảm hay dị ứng. Một trong những thực phẩm mẹ cần lưu ý là sữa bởi đạm sữa bò nguyên vẹn rất dễ kích thích các phản ứng mẫn cảm ở trẻ [1]. Do đó, thay vì để chiếc bụng nhỏ vật lộn với đạm nguyên vẹn, mẹ có thể cân nhắc chuyển sang các sản phẩm sử dụng đạm Whey thủy phân một phần.

Đạm thủy phân một phần là loại đạm được chứng minh lâm sàng giúp hỗ trợ trẻ mẫn cảm. Đây là đạm bò đã được cắt nhỏ hơn khoảng 10 lần so với đạm bò nguyên vẹn, giúp tăng khả năng tiêu hóa hấp thu của đạm. Theo nghiên cứu, đạm thủy phân một phần hiếm khi gây đông vón dưới môi trường acid dịch vị và giảm thời gian làm rỗng dạ dày. Qua đó, sữa có chứa đạm này sẽ đi xuống ruột non êm ái, trẻ dễ tiêu hóa hơn và ít gặp khó chịu ở đường ruột [4], [5], [6].

Bên cạnh việc giảm gánh nặng tiêu hóa, đạm thủy phân cắt nhỏ còn giúp giảm thiểu sự nhận diện nhầm lẫn của hệ miễn dịch. Khi ruột không bị quá tải, “trung tâm chỉ huy” sẽ hoạt động ổn định, gián tiếp điều chỉnh chức năng của hàng rào bảo vệ da, giúp trẻ giảm các đợt ửng đỏ, khô ráp tái đi tái lại [4], [5], [6].

Ngoài ra, trẻ uống sữa chứa đạm thuỷ phân một phần cũng không thiếu chất hay cảm thấy đắng như nhiều người vẫn nghĩ. Đạm thuỷ phân một phần thực chất vẫn là đạm bò, trong công thức, sữa được bổ sung nhiều thành phần dinh dưỡng quan trọng. Do đó, sữa chứa đạm thuỷ phân một phần vẫn cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ. Đối với vị, sữa có thể hơi nhẫn nhẹ nhưng hiện các nhãn sữa cũng đã cải tiến về vị, giúp bé dễ uống hơn nên mẹ có thể yên tâm.

Cùng với việc lựa chọn thực phẩm, mẹ cũng cần xây dựng cho bé chế độ ăn giàu dinh dưỡng, cân bằng, khoa học. Chú ý bổ sung các thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, trái cây với lượng hợp lý vào khẩu phần ăn mỗi ngày để vừa giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn vừa cải thiện tiêu hoá [2]. Ngoài ra, mẹ cũng nên thêm các thực phẩm giàu lợi khuẩn như sữa chua vào chế độ ăn của trẻ. Việc bổ sung, nuôi dưỡng sẽ góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó cải thiện tiêu hóa, hỗ trợ tăng miễn dịch và giảm nguy cơ mẫn cảm cho trẻ. [11]

Một bí quyết nhỏ cho mẹ để bổ sung lợi khuẩn và chất xơ cho trẻ đó là lựa chọn cho con sữa có 2 thành phần này. Hiện các sản phẩm sữa cho trẻ uy tín có công thức kết hợp đạm thuỷ phân một phần với 2 thành phần quan trọng là lợi khuẩn Bifidus và 5 HMO giúp bé dễ tiêu và hỗ trợ tăng sức đề kháng.

Các nghiên cứu cho thấy, Bifidus BL giúp cân bằng vi sinh đường ruột, tăng tiết kháng thể IgA gấp 3 lần đáp ứng miễn dịch tốt hơn và giảm nguy cơ tiêu chảy khoảng 49% cho đến khi trẻ 3 tuổi [7], [8], [9], [10]. Trong khi đó, 5 HMO đóng vai trò như chất xơ (prebiotic) được chứng minh hiệu quả trong việc hỗ trợ giảm mẫn cảm ở trẻ bao gồm thiết lập hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, giảm hại khuẩn gây bệnh và phát triển miễn dịch đường ruột.

Tóm lại, tình trạng da khô, ửng đỏ ở trẻ thường là “tín hiệu SOS” từ một chiếc bụng đang mệt mỏi. Hãy chủ động điều chỉnh dinh dưỡng bằng đạm thủy phân dễ tiêu để giải phóng áp lực cho hệ tiêu hóa của con. Cùng với đó, ba mẹ cũng đừng quên theo dõi các biểu hiện của trẻ. Nếu con có các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, phù môi, phù lưỡi, ói nhiều, tiêu chảy nhiều lần, sốt hoặc bứt rứt nhiều, cần đưa bé đi khám ngay để được bác sĩ đánh giá nguy cơ dị ứng đạm sữa bò thật sự hoặc các bệnh lý khác.