Hỏi đáp bác sĩ: Bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì?

    Hỏi đáp bác sĩ: Bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì?

    Bạn đọc hỏi

    Chào Bác sĩ! Trong lần về thăm quê vừa rồi tôi không may bị con bọ xít bắn vào da gây tổn thương da tương tự vết bỏng. Tình trạng này có nguy hiểm không? Bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì cho mau lành vết thương? Cách chăm sóc vùng da này ra sao để tránh nhiễm trùng? Cảm ơn bác sĩ!

    (Lê Thị Ngọc – TP.HCM)

    Bác sĩ trả lời

    Với câu hỏi bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì của độc giả Lê Thị Ngọc, Bác sĩ Da liễu Lê Thị Cẩm Trinh, hiện đang công tác tại Bệnh viện Da liễu Cần Thơ trả lời cụ thể như sau:

    Bọ xít vải, nhãn (Tessaratoma papillosa) có tên tiếng anh là litchi stink bug. Đây là loài côn trùng gây hại chủ yếu cho cây vải, nhãn. Chúng phân bố chủ yếu ở vùng phía Nam Trung Quốc, cùng 1 số nước Đông Nam Á và Nam Á như Thái Lan, Cam-pu-chia, Malaysia, Ấn Độ, Pakistan…Ở Việt Nam, loài này xuất hiện cả miền Bắc và miền Nam. Ở miền Bắc có mùa đông lạnh, chúng trú đông trên các loại cây vải, nhãn hay các bụi cây khác xung quanh vườn. Khi mùa xuân ấm áp, nhãn, vải nở hoa, bọ xít chuyển qua tấn công lên cây vải, nhãn, chích hút nhựa ở các bộ phận đọt lá non, hoa, cuống hoa, quả… làm cho các bộ phận này bị khô và chết. Ngược lại ở miền Nam nhiệt độ ấm áp quanh năm, sâu phân bố rải rác ra các tháng trong năm.

    Chất dịch màu vàng do bọ xít tiết ra có chứa loại axit rất mạnh (chủ yếu là trans-2-decenal và trans-2-octenal, n-tridecane). Các chất này là các aldehyd, khi thoát ra ngoài không khí do quá trình oxy hóa khử mà sinh ra ion H+. Nếu tiếp xúc với chất tiết này sẽ gây nên tổn thương bỏng hóa học tương tự như bỏng acid).

    Người bị bọ xít bắn vào da sẽ bị tổn thương, phồng rộp, đau rát thậm chí là lở loét. Trong trường hợp nguy hiểm, nếu bị dính nước dịch này vào mắt có thể gây mù lòa.

    Triệu chứng khi bị bọ xít bắn vào da

    • Viêm da tiếp xúc kích ứng (Irritant contact dermatitis)
    • Đau rát, nóng khi bị tiếp xúc chất dịch. Trạng thái đau xuất hiện muộn (tương tự như bị bỏng acid)
    • Nhẹ: Vùng tổn thương có màu vàng, sau chuyển qua màu nâu sẫm có thể để lại vết thâm khó mất
    • Nặng: Tổn thương có hình giọt nước chảy hoặc đám mực rơi thành một đám hoại tử khô. Vết bỏng lúc đầu không có viền viêm đỏ nhưng sau đó sẽ xuất hiện viêm xung huyết phù nề bao quanh.

    bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì

    Trường hợp dịch bọ xít dính vào người, bạn tuyệt đối không được dùng tay lau, xoa vì sẽ khiến chất dịch nhanh chóng lan sang các vị trí khác và nặng hơn. Lúc này, bạn cần dùng nước sạch, xối mạnh vào vùng da tiếp xúc với bọ xít và dùng xà phòng diệt khuẩn để rửa. Nếu da xuất hiện tình trạng phỏng rộp nặng cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, điều trị sớm.

    Trường hợp chẳng may bị dịch bọ xít bắn vào mắt, nạn nhân tuyệt đối không được dùng tay dụi sẽ có thể làm niêm mạc bị tổn thương và viêm nhiễm nặng hơn. Lúc này nên dùng nước muối sinh lý nhỏ nhiều lần và dùng khăn sạch để thấm hết dịch hoặc chớp mắt liên tục 15-20 phút trong bát nước sạch. Nếu mắt có hiện tượng mờ đi, sưng đỏ, xung huyết cần đến ngay cơ sở y tế để điều trị ngăn ngừa biến chứng ảnh hưởng đến thị giác.

    Mùa hè, khi phơi quần áo nên tránh các vị trí phơi gần cây cối có bọ xít sinh sống. Khi mặc quần áo cần kiểm tra thật kỹ cả 2 mặt của quần áo, khăn tắm,… để phát hiện trứng bọ xít và loại bỏ kịp thời.

    Khi thấy bọ xít không nên dùng tay đập mà nên dùng một dụng cụ bắt sau đó giết bỏ, phần dịch bọ xít tiết ra nên lau sạch.

    >>> Hãy đọc thêm: 3 bước sơ cứu khi bị bỏng axit và hóa chất khác

    Vậy bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì để ngăn ngừa biến chứng?

    Thương tổn nặng, cấp tính và lan rộng

    Thuốc chống viêm và phù nề được nhắc đến đầu tiên. Dùng corticosteroide đường tiêm tĩnh mạch hoặc uống, liều trung bình và giảm dần trong thời gian ngắn (2-3 tuần) và dùng corticosteroide dạng gel tại chỗ hoặc bôi hồ nước cho đến khi thương tổn khô, giai đoạn sau khi thương tổn khô dịch mới bôi dạng corticosteroide cream.

    Thuốc chống ngứa: có thể dùng 1 hay 2 loại kháng histamin đường uống, thường kết hợp thế hệ 1 với thế hệ 2. Các thuốc kháng histamin thế hệ 1 (chlorpheniramine, hydroxyzine…) gây buồn ngủ nên uống vào ban đêm và tránh dùng cho người lái xe, vận hành máy móc. Chlorpheniramine dùng được ở phụ nữ có thai. Thuốc thế hệ 2 (cetirizine, levocetirizin…) ít gây buồn ngủ nên dùng được cả ban ngày và ban đêm.

    Nếu có nhiễm khuẩn hay nguy cơ nhiễm khuẩn có thể dùng kháng sinh tại chỗ, uống hay tiêm trong trường hợp nhiễm trùng nặng.

    Nếu tổn thương tiết dịch nhiều và nhiễm khuẩn thì tắm bằng dung dịch thuốc tím 1/10.000 để làm săn da và sát khuẩn da.

    Kết hợp uống các loại vitamin A, E, C, kẽm nếu không có chống chỉ định.

    Thương tổn vừa và nhẹ không cấp tính khi bị bọ xít bắn vào da

    bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì

    Bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì? Bệnh nhân ở thể thương tổn vừa và nhẹ không cấp tính có thể dùng corticosteroide đường uống hoặc không tùy vào lâm sàng, kết hợp với corticosteroide dạng kem hoặc mỡ bôi tại chỗ. Ngoài ra, có thể chống ngứa bằng kháng histamin đường uống như trên và kết hợp uống các loại vitamin A, E, C, kẽm nếu không có chống chỉ định.

    >>> Hãy đọc thêm: Uống vitamin E vào lúc nào tốt nhất?

    Bạn có thể dùng kem bảo vệ cũng là một biện pháp phòng hữu hiệu như wonder glove, dermafin, dermashild có khả năng bảo vệ da bạn 4 giờ sau khi thoa lên da một lớp mỏng. Mặt khác, chính các loại kem bảo vệ này còn có tác dụng làm mềm da, ẩm da tránh cho da không bị khô và nứt nẻ cũng phòng được nguy cơ gây kích ứng da. Tuy nhiên, để an toàn hơn bạn nên kết hợp cả hai phương pháp để hiệu quả phòng bệnh được cao hơn.

    Một vấn đề cần lưu ý nữa là bạn đừng bao giờ dùng bàn chải hay loại vải nylon để chà, cọ rửa da khi tắm rửa bởi vì các loại này cọ xát lên bề mặt da rất mạnh làm cho làn da trở nên dễ nhạy cảm và dễ bị kích ứng hơn.

    Hy vọng những thông tin vừa rồi đã giúp bạn giải đáp thắc mắc bị bọ xít bắn vào da bôi thuốc gì. Chúc bạn mau lành vết thương!

    Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

    Nguồn tham khảo

    Nguy cơ lở loét, viêm nhiễm, viêm da do tiếp xúc với bọ xít vải, nhãn, BS. Nguyễn Thảo Phương; TS. Đoàn Bình Minh, Bộ Y tế, Viện sốt rét –  Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM.

    Vết cắn và đốt- Cẩm nang điều trị Da Liễu- PGS.TS.BS Văn Thế Trung, Bộ môn Da Liễu, Đại Học Y Dược TP HCM

    Viêm da tiếp xúc – Hình ảnh lâm sàng, chẩn đoán và điều trị trong chuyên ngành da liễu Tập 2- PGS.TS.BS Nguyễn Văn Thường.

    Nguy cơ lở loét, viêm nhiễm, viêm da do tiếp xúc với bọ xít vải, nhãn

    https://www.impehcm.org.vn/noi-dung/cac-benh-do-con-trung-khac/nguy-co-lo-loet-viem-nhiem-viem-da-do-tiep-xuc-voi-bo-xit-vai-nhan.html

    Ngày truy cập: 24/5/2022

    Ảnh tác giảbadge
    Tác giả: Đài Trương Cập nhật: 24/05/2022
    Tham vấn y khoa: Bác sĩ Lê Thị Cẩm Trinh