Diệp hạ châu

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 24/02/2020 . 4 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Tên thường gọi: Diệp hạ châu

Tên gọi khác: Chó đẻ răng cưa, diệp hòe thái, lão nha châu…

Tên nước ngoài: Chamber bitter, gripeweed, shatterstone, leafflower

Tên khoa học: Phyllanthus urinaria L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Tổng quan về dược liệu diệp hạ châu

Tìm hiểu chung về diệp hạ châu

Diệp hạ châu là một loại cỏ mọc hàng năm, cao chừng 30cm, có khi đến 60–70cm. Thân khá nhẵn, mọc thẳng đứng và thường có màu hồng đỏ. Lá mọc so le, hình bầu dục, xếp sít nhau thành hai dãy. Mặt trên lá có màu xanh lục nhạt, mặt dưới hơi xám, cuống lá rất ngắn.

Hoa mọc ở kẽ lá, cuống ngắn, đơn tính cùng gốc. Quả nang, hình cầu, hơi dẹt và mọc rũ xuống ở dưới lá. Quả có khía mờ và có gai, bên trong chứa hạt hình 3 cạnh. Chính vì quả nằm ở dưới lá nên loài cây này có tên gọi là diệp hạ châu (diệp = lá, hạ = dưới, châu = quả).

Mùa hoa vào tháng 4–6, mùa quả thường khoảng tháng 7–9.

Ở Việt Nam, chi này có khoảng 40 loài nhưng đáng chú ý là Phyllanthus urinaria L. (diệp hạ châu hay chó đẻ răng cưa, quả có gai) và P. niruri L. (thường gọi là cây chó đẻ, quả nhẵn).

Bộ phận dùng của diệp hạ châu

Thường dùng toàn cây, bỏ rễ. Sau khi rửa sạch, diệp hạ châu có thể dùng tươi hoặc phơi sấy khô.

Thành phần hóa học trong diệp hạ châu

Trong cây diệp hạ châu chứa rất nhiều chất thuộc các nhóm hóa học như:

  • Flavonoid: kaempferol, quercetin, rutin.
  • Triterpen: stigmasterol, stigmasterol-3-0-ꞵ-glucosid, ꞵ-sitosterol,…
  • Tanin: axit elagic, axit galic…
  • Phenol: methylbrevifolin carboxylat.
  • Axit hữu cơ: axit succinic, axit ferulic, axit dotricontanoic.
  • Lignan: phylanthin.
  • Các thành phần khác: n-octadecan, axit dehydrochebulic methyl ester, triacontanol, phylanthurinol acton.

Tác dụng, công dụng của diệp hạ châu

Dược liệu diệp hạ châu có những công dụng gì?

Các thử nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất của diệp hạ châu có tác dụng bảo vệ gan. Bên cạnh đó, diệp hạ châu còn có tác dụng kháng khuẩn đối với tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh, trực khuẩn coli và diệt nấm.

Theo y học cổ truyền, cây diệp hạ châu có vị hơi đắng, tính mát, có tác dụng tiêu độc, sát trùng, tiêu viêm, tán ứ, thông huyết mạch, lợi tiểu.

Trong dân gian, diệp hạ châu đã được dùng để chữa viêm họng, mụn nhọt, viêm da, lở ngứa, sản hầu ứ huyết đau bụng, trẻ em tưa lưỡi (giã cây tươi, lọc nước nước rồi bôi lên lưỡi), chàm má (giã nát đắp). Ngoài ra, dược liệu này còn dùng trong điều trị bệnh gan, sốt, rắn rết cắn.

Ở Ấn Độ, người ta thường dùng diệp hạ châu để thay thế cho cây chó đẻ P. niruri, trị khó tiêu, lỵ, phù, bệnh đường niệu – sinh dục, bệnh lậu và hỗ trợ người bệnh đái tháo đường.Ngày nay, dược liệu này có mặt trong nhiều thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thuốc dùng để trị chứng thấp nhiệt (nóng trong người, chán ăn, nặng nề, táo bón, mụn nhọt, vàng da…) thường thấy ở người bị viêm gan siêu vi B, rối loạn chức năng gan.

Liều dùng của diệp hạ châu

Liều dùng thông thường của diệp hạ châu là bao nhiêu?

Bạn có thể dùng 20–40g dược liệu này mỗi ngày ở dạng cây tươi hay sao khô, sắc đặc để uống.

Nếu dùng bôi, đắp ngoài da thì không giới hạn liều lượng.

Một số bài thuốc có diệp hạ châu

Diệp hạ châu được sử dụng trong những bài thuốc dân gian nào?

1. Chữa nhọt độc sưng đau

Lấy một nắm cây diệp hạ châu với một ít muối đem giã nhỏ. Thêm nước đun sôi để uống vào rồi vắt lấy nước cốt uống, bã đắp lên chỗ đau.

2. Chữa bị thương ứ máu

Lá, cành cây diệp hạ châu cùng mần tưới, mỗi thứ một nắm, giã nhỏ, thêm đồng tiện (nước tiểu bé trai vào) rồi vắt lấy nước uống, bã dùng để đắp. Nếu có thể, hòa thêm bột đại hoàng 8–12g vào thì càng tốt.

3. Chữa viêm gan vàng da, viêm thận tiểu ra máu hoặc viêm ruột tiêu chảy, mắt đau sưng đỏ

Diệp hạ châu 40g, mã đề 20g, dành dành 12g. Sắc lấy nước uống.

4. Chữa sốt rét

Diệp hạ châu 8g; thảo quả, dây hà thủ ô, lá mãng cầu ta tươi, thường sơn, dây gắm mỗi vị 10g; hạt cau, ô mai, dây cóc mỗi vị 4g. Tất cả đem sắc với 600ml nước đến khi còn khoảng 200ml, chia uống 2 lần trước khi lên cơn sốt rét 2 giờ. Nếu không hết cơn, có thể thêm sài hồ 10g.

5. Chữa ăn không ngon miệng, đau bụng, sốt, nước tiểu sẫm màu

Diệp hạ châu 1g, nhọ nồi 2g, xuyên tâm liên 1g. Tất cả đem phơi khô trong râm rồi tán bột. Sau đó, sắc bột thuốc này và uống hết ngay một lúc, ngày uống 3 lần. (Theo y học dân gian Ấn Độ).

Lưu ý, thận trọng khi dùng diệp hạ châu

Khi dùng diệp hạ châu, bạn nên lưu ý những gì?

Để sử dụng diệp hạ châu một cách an toàn và có hiệu quả, bạn nên tham khảo trước ý kiến từ các bác sĩ, thầy thuốc đông y uy tín. Một số thuốc, thực phẩm chức năng hay thảo dược khác mà bạn đang dùng có thể gây ra những tương tác không mong muốn với dược liệu này.

Trong quá trình sử dụng, nếu thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường, hãy tạm ngưng dùng và thông báo ngay cho bác sĩ.

Mức độ an toàn của diệp hạ châu

Không nên dùng dược liệu diệp hạ châu cho phụ nữ có thai, trẻ em dưới 2 tuổi.

Tương tác có thể xảy ra với diệp hạ châu

Diệp hạ châu có thể tương tác với một số thuốc, thực phẩm chức năng hay dược liệu khác mà bạn đang sử dụng. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi dùng, bạn nên hỏi ý kiến của bác sĩ và thầy thuốc trước khi muốn dùng bất kỳ loại dược liệu nào.

Hello Bacsi không đưa ra các lời khuyên, chẩn đoán hay các phương pháp điều trị y khoa.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Đứt gân

Đứt gân là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, có nguy cơ cao để lại di chứng tàn tật vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời và hiệu quả.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Vũ
Bệnh A-Z, Sức khỏe 08/05/2020 . 5 phút đọc

Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP)

Nội soi mật tụy ngược dòng là kỹ thuật nội soi được sử dụng để khảo sát và điều trị các bệnh về túi mật, ống mật, tuyến tụy và gan.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Sức khỏe, Xét nghiệm y khoa A-Z 24/04/2020 . 5 phút đọc

Phân nhạt màu

Nếu thường xuyên có phân nhạt màu, bạn có thể đang mắc một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, như viêm gan, khối u, ung thư hoặc tắc mật.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Bệnh A-Z, Sức khỏe 30/03/2020 . 6 phút đọc

Triệu chứng tăng men gan

Triệu chứng tăng men gan xuất hiện khi máu chứa một lượng lớn enzyme do gan tạo ra. Đây cũng là dấu hiệu cảnh báo bộ phận này đang gặp vấn đề.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Vũ
Bệnh A-Z, Sức khỏe 14/03/2020 . 4 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

7 cách giải độc gan tại nhà đơn giản và hiệu quả

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 28/09/2020 . 5 phút đọc
Men gan tăng cao có phải là dấu hiệu xơ gan, ung thư gan

Men gan tăng cao có phải là dấu hiệu của xơ gan, ung thư gan không?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 26/09/2020 . 5 phút đọc
Vàng da do sữa mẹ

Vàng da do sữa mẹ: Trẻ bú mẹ đủ vẫn bị vàng da, vàng mắt

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 19/06/2020 . 3 phút đọc
Nhiễm Enterovirus

Nhiễm Enterovirus

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Vũ
Ngày đăng 12/05/2020 . 5 phút đọc