Cột mốc phát triển của bé ở tuổi tiểu học: Trẻ đang lớn lên từng ngày!

Trẻ ở độ tuổi tiểu học cực kỳ tò mò và muốn khám phá tất cả mọi thứ xung quanh. Ở độ tuổi này, bé cũng đang phát triển với tốc độ rất nhanh cả về thể chất lẫn trí tuệ. Ngoài việc đồng hành cùng con khám phá những điều thú vị trong cuộc sống, bố mẹ cần lưu ý cung cấp dinh dưỡng đúng để con không bỏ lỡ giai đoạn phát triển quan trọng.

Các cột mốc phát triển của trẻ giai đoạn tiểu học 

Giai đoạn tiểu học khoảng 6 – 11 tuổi là giai đoạn trẻ có nhiều thay đổi rõ về thể chất, vận động, nhận thức, ngôn ngữ và cảm xúc – xã hội:

1. Kỹ năng về vận động [1]

Trẻ tiểu học thường rất hiếu động, hay chạy nhảy, leo cầu thang, có thể đi được xe đạp ở 2 bánh. Ở trường, trẻ cũng thường xuyên tham gia nhiều trò chơi đồng đội, học các môn thể thao như đá bóng, bơi…

Đối với kỹ năng vận động tinh, trẻ đã có thể viết, vẽ gọn gàng theo dòng, biết tự mặc đồ, buộc dây giày, biết sử dụng thìa, đũa, muỗng… một cách khéo léo.

2. Kỹ năng về nhận thức – tư duy [2]

Giai đoạn tiểu học cũng là lúc khả năng nhận thức của trẻ tiếp tục phát triển rõ rệt, tạo nền tảng cho quá trình học tập ngày càng phức tạp. Trẻ dần có khả năng tập trung trong thời gian dài hơn, ghi nhớ và xử lý nhiều thông tin cùng lúc, nhìn nhận vấn đề từ nhiều khía cạnh và bước đầu lập kế hoạch trước khi hành động. Khả năng tư duy và giải quyết vấn đề cũng tiến bộ, trẻ không chỉ tiếp nhận kiến thức mà bắt đầu biết suy luận, so sánh, tìm mối liên hệ và vận dụng kiến thức vào những tình huống mới. 

Về ngôn ngữ, vốn từ, khả năng diễn đạt và đọc hiểu của trẻ cũng tăng lên. Trẻ không chỉ giao tiếp bằng những câu đơn giản mà ngày càng có khả năng sử dụng câu phức tạp, diễn đạt suy nghĩ rõ ràng, giải thích ý kiến và hiểu rằng một từ có thể mang nhiều nghĩa tùy theo ngữ cảnh.

3. Kỹ năng cảm xúc và tương tác xã hội [2]

Trẻ tiểu học đã có thể nhận biết, diễn đạt và điều chỉnh cảm xúc của mình. Trẻ bắt đầu hiểu rằng bản thân có thể trải nghiệm nhiều cảm xúc cùng lúc, biết cân nhắc cảm xúc của người khác và phát triển sự đồng cảm. Đồng thời, trẻ dần hình thành sự tự tin, ý thức rõ hơn về năng lực và hình ảnh của bản thân thông qua học tập, các hoạt động và mối quan hệ với người xung quanh.

Các mối quan hệ xã hội cũng trở nên ngày càng quan trọng, đặc biệt là tình bạn. Trẻ học cách hợp tác, chia sẻ, tuân thủ quy tắc, giải quyết bất đồng và xây dựng những tình bạn có sự tin tưởng, tương hỗ. Khi lớn hơn, trẻ cũng dần tự lập hơn, ít phụ thuộc vào cha mẹ trong một số hoạt động và bắt đầu chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ nhóm bạn.

4. Các cột mốc về sức khỏe và thể chất

Đối với trẻ từ 6 – 11 tuổi, chiều cao của trẻ tăng trưởng đều đặn thường vào khoảng 6 – 7 cm mỗi năm. Về cân nặng, trẻ tăng khoảng 2 – 3 kg mỗi năm. Khi bước vào giai đoạn dậy thì, trẻ sẽ có những bước phát triển nhảy vọt về chiều cao, cân nặng. Giai đoạn này ở bé gái là khoảng 9 – 11 tuổi, ở bé trai là khoảng 11 – 12 tuổi [3]. 

Làm sao để trẻ tiểu học tăng trưởng tối ưu, học tập tốt?

Để trẻ tiểu học tăng trưởng tốt và học tập hiệu quả, cha mẹ cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối, kết hợp vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh. Dinh dưỡng đầy đủ sẽ giúp đáp ứng nhu cầu phát triển thể chất và não bộ, qua đó hỗ trợ khả năng nhận thức và học tập của trẻ.

Trẻ tiểu học cần bổ sung dưỡng chất gì?

Trẻ tiểu học cần được cung cấp đầy đủ 4 nhóm dưỡng chất chính là protein (chất đạm), chất béo, carbohydrate, vitamin – khoáng chất, đặt biệt là sắt, canxi, vitamin nhóm B… để đáp ứng nhu cầu phát triển thể chất, hỗ trợ tăng tập trung cho trẻ. Tùy vào độ tuổi, giới tính và mức độ hoạt động thể chất… của trẻ mà cha mẹ điều chỉnh nhu cầu cho phù hợp. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên cần đảm bảo trẻ đủ 3 bữa chính và 2 bữa phụ, với đủ lượng thực phẩm, đặc biệt là bữa sáng [4], [5]

Ngoài ra, để giúp trẻ có đủ năng lượng cho một ngày dài học tập và vận động, bí quyết cho mẹ là nên cho con uống thêm 1 – 2 hộp sữa mỗi ngày tùy theo thể trạng, nhu cầu dinh dưỡng của bé nhằm “tiếp” thêm năng lượng, giúp con có đủ dưỡng chất để học tập, vui chơi, phát triển. Với sữa, cha mẹ mẹ nên ưu tiên những sản phẩm sữa có vị cacao thơm ngon, dễ uống, giúp bé yêu thích, đồng thời, sữa cũng cần có đầy đủ dưỡng chất để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của trẻ tiểu học như:

• Cung cấp năng lượng phù hợp theo từng độ tuổi để vui chơi, học hỏi: Hàm lượng cân đối các dưỡng chất như đạm, béo carbohydrate, vitamin, khoáng chất… hỗ trợ giải phóng năng lượng từ thức ăn, giúp trẻ năng động cả ngày dài. 
• Tăng khả năng tập trung: Sắt, các vitamin nhóm B như B2, B3, B6 hỗ trợ tăng khả năng tập trung, giảm căng thẳng, mệt mỏi. giúp trẻ tiếp thu kiến thức mới tốt hơn [6], [7]. 
• Cao lớn, dẻo dai để tiến xa: Canxi là dưỡng chất quan trọng giúp xây dựng và duy trì hệ xương chắc khỏe. Trong giai đoạn tiểu học khi trẻ tăng trưởng nhanh, việc cung cấp đủ canxi góp phần đáp ứng nhu cầu tích lũy xương, tạo nền tảng cho thể chất cao lớn, xương chắc khỏe và sự vận động dẻo dai [5].

b. Khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày [8]

Trẻ tiểu học cần vận động thể chất ít nhất 60 phút mỗi ngày để duy trì sức khỏe, thể lực tốt và cân nặng hợp lý… Cha mẹ nên tạo điều kiện cho trẻ tham gia đa dạng môn thể thao, trò chơi phù hợp với sở thích, độ tuổi. Đồng thời, giới hạn thời gian trẻ xem tivi, dùng máy tính và thiết bị điện tử dưới 2 giờ mỗi ngày. 

c. Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc [9] 

Trẻ trong độ tuổi tiểu học cần ngủ khoảng 9–12 giờ mỗi ngày, tùy theo độ tuổi. Việc ngủ đủ giấc giúp cơ thể có thời gian phục hồi và hỗ trợ quá trình tiết hormone tăng trưởng, đồng thời tạo điều kiện để não bộ củng cố trí nhớ, xử lý thông tin và phục hồi sau một ngày học tập, vui chơi.

Giai đoạn tiểu học là thời điểm trẻ có nhiều bước tiến quan trọng về chiều cao, thể chất, nhận thức, học tập và cảm xúc – xã hội. Để đồng hành cùng trẻ trong giai đoạn này, cha mẹ nên xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ, cân đối, kết hợp vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh. Khi được chăm sóc đúng cách, trẻ sẽ có nền tảng thể chất khỏe mạnh, tinh thần tích cực và tự tin khám phá, phát triển những tiềm năng của mình.