Bé ăn dặm đi ngoài nhiều lần: Khi nào cần lo lắng?

Khi bắt đầu ăn dặm, phân của trẻ thường thay đổi về màu sắc, mùi, độ đặc và tần suất. Phân có thể lẫn thức ăn hoặc trẻ đi nhiều hơn. Những thay đổi này dễ gây lo lắng, nhưng không phải trường hợp bé ăn dặm đi ngoài nhiều lần nào cũng là tiêu chảy.

Cha mẹ nên quan sát phân của trẻ có nhiều nước không, trẻ có bú tốt, tiểu đủ và tăng trưởng phù hợp không. Những thay đổi đột ngột kèm sốt, nôn, phân có máu hoặc mất nước cần được bác sĩ kiểm tra và đánh giá.

Những nguyên nhân khiến bé ăn dặm đi ngoài nhiều lần

Hệ tiêu hóa của con cần thời gian làm quen với thực phẩm ngoài sữa. Tình trạng bé ăn dặm đi ngoài nhiều lần có thể xuất phát từ những nguyên nhân sau:

• Thay đổi chế độ ăn: Tinh bột, rau, thịt hoặc trái cây khiến màu sắc và kết cấu phân khác trước. Phân có thể đặc hơn, mùi rõ hơn hoặc lẫn thức ăn chưa tiêu hóa. Đây thường là bình thường nếu trẻ vẫn khỏe.
• Tăng lượng chất xơ: Rau, trái cây hoặc ngũ cốc nguyên hạt có thể kích thích nhu động ruột. Mẹ nên bắt đầu bằng thực phẩm mềm, loãng rồi tăng dần độ thô.
• Khẩu phần tăng quá nhanh: Cho trẻ ăn quá nhiều, quá đặc hoặc nhiều món mới cùng lúc có thể khiến đường ruột quá tải. Trẻ có thể đầy bụng, đi phân lỏng hoặc đi nhiều lần hơn.
• Phản xạ dạ dày–đại tràng: Thức ăn vào dạ dày có thể kích thích đại tràng đẩy phân ra ngoài. Vì thế, bé ăn xong đi ngoài luôn đôi khi chỉ là phản xạ sinh lý.
• Không dung nạp hoặc dị ứng: Món ăn mới có thể gây tiêu chảy, nôn, phát ban hoặc phân nhầy máu. 
• Nhiễm trùng đường ruột: Virus là nguyên nhân thường gặp của các trường hợp tiêu chảy cấp. Nguy cơ càng tăng khi thực phẩm, nước, dụng cụ hoặc bàn tay người chế biến không sạch sẽ.
• Thuốc: Một số thuốc, đặc biệt là kháng sinh, có thể gây tác dụng phụ khiến bé tiêu chảy. Ba mẹ không nên tự ngừng thuốc mà hãy đưa bé đến bác sĩ để được kiểm tra.

Cách xử trí khi bé đi ngoài nhiều lần trong giai đoạn ăn dặm

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, bú tốt và không có dấu hiệu mất nước, cha mẹ có thể theo dõi, tiếp tục cho bú và điều chỉnh cách cho trẻ ăn dặm. Ba mẹ không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy và:

• Theo dõi phân và toàn trạng: Ghi số lần đi, độ lỏng, màu phân, món đã ăn, tình trạng bú và số tã ướt. Ảnh chụp phân bất thường có thể giúp bác sĩ đánh giá.
• Tiếp tục cho bú:Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng cho con trong năm đầu. Khi trẻ đi phân lỏng, hãy tiếp tục cho bú để cung cấp nước và năng lượng. Không tự pha loãng sữa.
• Cho ăn phù hợp: Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu và không ép trẻ khi trẻ mệt, không hứng thú với bữa ăn.
• Giới thiệu từng thực phẩm: Cho trẻ thử một món mới tại một thời điểm và theo dõi vài ngày trước khi thêm món khác. Cách này giúp nhận biết dị ứng hoặc khả năng dung nạp thực phẩm của trẻ.
• Đảm bảo vệ sinh: Rửa tay trước khi chế biến, cho trẻ ăn và sau khi thay tã. 
• Bảo vệ vùng da mặc tã: Thay tã ngay sau khi trẻ đi ngoài, rửa nhẹ bằng nước, lau khô và dùng kem bảo vệ da nếu cần. Tránh chà xát vì phân lỏng dễ gây hăm.

Kết luận

Bé ăn dặm đi ngoài nhiều lần có thể chỉ là phản ứng tạm thời khi hệ tiêu hóa làm quen thức ăn mới. Thay vì chỉ đếm số lần, cha mẹ hãy quan sát độ lỏng, màu phân, khả năng bú, số tã ướt và trạng thái của trẻ. 

Mẹ hãy tiếp tục cho bú, giới thiệu thức ăn từ từ và giữ vệ sinh để giúp đường ruột của con thích nghi an toàn hơn. Nếu trẻ đi ngoài có phân máu, mất nước, sốt, nôn nhiều, lừ đừ hoặc bú kém, hãy đưa trẻ đi khám. Bạn có thể ghi nhật ký ăn dặm và đi ngoài của trẻ trong vài ngày để bác sĩ dễ xác định nguyên nhân và tư vấn phù hợp.