Những điều mẹ bầu cần biết về thiếu máu do thiếu sắt

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Thiếu máu do thiếu sắt là tình trạng phổ biến nhất mà mẹ bầu hay gặp phải. Việc hiểu đúng về vai trò của chất sắt cũng như có biện pháp bổ sung kịp thời là điều vô cùng cần thiết để đảm bảo sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Chất sắt đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe mọi người nói chung và thai phụ nói riêng. Việc bổ sung sắt khi mang thai từ trong chính bữa ăn hằng ngày sẽ giúp mẹ bầu giảm bớt nguy cơ bị thiếu máu do thiếu sắt khi mang thai.

Vai trò của việc bổ sung sắt khi mang thai

Sắt là chất quan trọng trong cơ thể, là thành phần tạo nên hemoglobin, giúp các tế bào hồng cầu lưu trữ và vận chuyển oxy trong cơ thể. Nếu cơ thể mẹ không có đủ chất sắt trong máu, các cơ quan và các mô trong cơ thể sẽ không nhận được đủ oxy như bình thường, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển bình thường của thai nhi trong bụng và cả mẹ.

Trước khi mang thai, cơ thể bạn cần 14,8 mg chất sắt mỗi ngày. Khi mang thai, bạn sẽ cần nhiều sắt hơn để giữ cho bản thân và con của bạn khỏe mạnh. Vì vậy, bạn nhớ bổ sung sắt khi mang thai ở tam cá nguyệt thứ ba, khoảng 30 mg sắt mỗi ngày.

Thiếu máu do thiếu sắt

Có nhiều loại thiếu máu khác nhau, nhưng thiếu máu do thiếu sắt là loại phổ biến nhất trong thai kỳ. Khoảng 1/7 phụ nữ mang thai mắc phải hiện tượng này. Bạn có nhiều nguy cơ gặp phải nếu mang bầu song thai hoặc đa thai.

Mặc dù chất sắt rất cần thiết trong suốt thời kỳ mang thai, nhưng bạn không nên dùng thuốc viên bổ sung sắt khi mang thai để ngăn ngừa bệnh thiếu máu sau này, ngay cả khi bạn mang song thai. Thuốc bổ sung sắt có thể gây ra những tác dụng phụ, vì vậy tốt hơn bạn không nên uống chúng nếu không thực sự cần.

Bạn nên làm gì để đảm bảo có đủ chất sắt?

Giống như hầu hết các loại vitamin và khoáng chất, thực phẩm là nguồn cung cấp chất sắt tốt nhất. Bạn không cần bổ sung sắt trong thai kỳ, nếu bạn đã ăn nhiều thức ăn giàu chất sắt. Bạn nên tăng lượng thực phẩm này trong chế độ ăn uống của bạn để ngăn ngừa tình trạng thiếu máu do thiếu sắt trong thời kỳ mang thai.

Có hai nhóm thực phẩm giàu chất sắt bạn cần bổ sung vào khẩu phần ăn hằng ngày như:

  • Thịt đỏ, cá và gia cầm có chứa chất sắt ở dạng gọi là sắt “hem”, cơ thể bạn có thể dễ dàng hấp thụ;
  • Các thực phẩm như đậu, quả khô, ngũ cốc bổ sung sắt, bánh mì và rau xanh lá có chứa chất sắt được gọi là sắt không ở dạng hem. Những loại này gây khó khăn hơn cho cơ thể bạn trong việc hấp thụ.

Vitamin C giúp cơ thể hấp thụ sắt không phải dạng hem trong thực phẩm. Bạn có thể thử uống một cốc nước cam với ngũ cốc buổi sáng. Ngoài ra, bạn cũng có thể kết hợp trái cây hoặc rau cải giàu vitamin C với các thành phần chứa sắt không phải dạng hem. Đây là một trong những thực phẩm bổ sung sắt khi mang thai hiệu quả.

Một số thực phẩm, đồ uống và thuốc có thể làm cho cơ thể hấp thụ sắt khó khăn hơn bao gồm trà và cà phê vì chúng có chứa tanin, vì vậy bạn nên tránh những loại này vào bữa ăn hoặc ngay sau đó. Các loại ngũ cốc là một nguồn cung cấp sắt tốt, nhưng chúng cũng chứa các chất phytates có thể ảnh hưởng đến sự hấp thụ sắt, do đó bạn cần hạn chế các chất này.

Thuốc kháng axit và thuốc ức chế bơm proton (PPIs) trong điều trị chứng ợ nóng hoặc khó tiêu có thành phần chủ yếu là muối kẽm và magiê gây cản trở sự hấp thụ sắt.

Dấu hiệu nhận biết bạn đang bị thiếu máu?

Thông thường, bác sĩ sẽ kiểm tra nồng độ hemoglobin của bạn như là một phần của xét nghiệm máu thường lệ trong những lần mẹ bầu đi khám bác sĩ trước khi sinh. Nồng độ hemoglobin của mẹ bầu được bác sĩ ghi chú là Hb.

Thai phụ nên kiểm tra nồng độ hemoglobin trước khi mang thai và một lần nữa khi bạn đang mang thai khoảng 28 tuần. Nếu bạn được chẩn đoán sinh đôi hoặc sinh ba, nồng độ hemoglobin của bạn sẽ được kiểm tra lại sớm hơn, ở tuần thứ 20 đến tuần thứ 24.

Thường thì nồng độ hemoglobin của bạn sẽ thay đổi trong thời gian mang thai. Nếu bạn bắt đầu mang thai với một lượng sắt đầy đủ, nồng độ hemoglobin của bạn có thể sẽ tăng lên lúc đầu và sau đó dần dần giảm xuống còn một nửa so với trước khi mang thai trong tháng đầu tiên của tam cá nguyệt thứ ba. Sự gia tăng thể tích máu trong giai đoạn mang thai khiến các tế bào hồng cầu bị loãng và chất sắt trong cơ thể của mẹ bầu được sử dụng nhanh chóng, dẫn đến tình trạng thiếu máu.

Trong tam cá nguyệt thứ ba, nồng độ hemoglobin có thể tăng tự nhiên một lần nữa. Điều này khiến bạn khó có thể quyết định thời điểm nào là tốt nhất để chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt trong thai kỳ, và bạn sẽ khó có thể biết được chính xác lượng sắt mà bạn cần phải bổ sung khi mang thai.

Nồng độ sắt được đo bằng cách tính ra số gam hemoglobin trên mỗi decilit máu (g/dL). Vì vậy, bạn sẽ thấy kết quả đo có đơn vị là g/dL. Hiện tượng thiếu máu ở phụ nữ mang thai được chẩn đoán khi nồng độ hemoglobin dưới 11 g/dL trong lần khám bác sĩ đầu tiên và 10,5 g/dl máu trong 28 tuần hoặc 20 tuần đến 24 tuần nếu bạn sinh đôi hoặc nhiều hơn, nồng độ hemoglobin của bạn giảm xuống dưới nồng độ bình thường trong giai đoạn mang thai, bác sĩ đa khoa có thể kê toa để bổ sung sắt một cách phù hợp, một trong những sản phẩm bổ sung sắt phổ biến hiện nay là Chela Ferr Forte.

Bác sĩ có thể cho bạn tiến hành nhiều xét nghiệm khác để tìm hiểu xem thiếu máu có liên quan đến việc thiếu sắt hơn là thiếu vitamin như axit folic. Thiếu máu trong thai kỳ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển bình thường của thai nhi nên mẹ bầu cần lưu ý thăm khám bác sĩ để có kế hoạch bổ sung sắt khi mang thai hợp lý ngay từ trong chế độ dinh dưỡng của mình nhé!

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Tư 25, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Tư 26, 2018

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc