home
close

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Tìm hiểu nguyên nhân đột quỵ để có thể phòng bệnh hiệu quả

Tìm hiểu nguyên nhân đột quỵ để có thể phòng bệnh hiệu quả

Cơn đột quỵ có thể gây tử vong hoặc để lại các di chứng nặng nề nếu không được cứu chữa kịp thời hoặc thường xuyên tái phát. Vì vậy những người từng bị tai biến hoặc có nguy cơ cao đều mong muốn có cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.

Muốn ngăn ngừa đột quỵ hiệu quả, điều quan trọng nhất là phải biết nguyên nhân gây ra tình trạng này và kiểm soát chúng tốt nhất có thể. Các nhà khoa học đã chỉ ra một số yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ không thể kiểm soát như giới tính, tuổi tác, chủng tộc và tiền sử gia đình. Tuy nhiên cũng có nhiều yếu tố lại liên quan mật thiết đến lối sống mà bạn hoàn toàn thay đổi được.

Phòng tránh đột quỵ do huyết áp cao

Huyết áp là áp lực bên trong các động mạch. Chỉ số bình thường là khoảng 120/80mmHg. Nếu chỉ số huyết áp trên từ 140mmHg hoặc chỉ số huyết áp dưới từ 90mmHg trở lên là huyết áp cao, hay còn gọi tăng huyết áp.

Đây là nguyên nhân gây đột quỵ tai biến phổ biến nhất. Việc dòng chảy của máu gây áp lực mạnh lên thành mạch trong thời gian dài làm suy yếu và phá hủy thành mạch máu, có thể dẫn đến vỡ mạch máu não, cuối cùng là đột quỵ xuất huyết.

  • Dùng thuốc chống cao huyết áp để giúp kiểm soát huyết áp cao.

Tăng huyết áp cũng làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, qua đó tăng tỷ lệ đột quỵ.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Bạn cần giữ huyết áp ở mức bình thường với những gợi ý sau:

  • Dùng thuốc điều trị huyết áp cao đều đặn theo đúng chỉ định nếu bác sĩ có kê đơn. Không tự ý đổi liều, ngừng dùng hay uống thuốc mà không có sự đồng ý của bác sĩ. Bạn cần biết rằng loại, liều thuốc này phải dựa trên mức độ bệnh của từng người, tuổi tác, các bệnh lý mắc kèm khác nên không thể tự mua về dùng hoặc dùng theo đơn của người khác được. Khi chỉ số huyết áp đã ổn định, bạn cũng không được tự ý ngừng dùng vì như vậy huyết áp có thể tăng cao trở lại.
  • Kiểm tra huyết áp thường xuyên, nếu thấy tăng hoặc giảm bất thường cần thông báo ngay với bác sĩ.
  • Duy trì cân nặng khỏe mạnh bằng cách luyện tập thể dục đều đặn, nên chọn những bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội, cầu lông, thiền, yoga, thái cực quyền…
  • Thực hiện chế độ ăn ít chất béo động vật như mỡ, nội tạng, da; tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ
  • Giảm muối xuống dưới 2g mỗi ngày (tương đương với một thìa cà phê), tốt nhất là dưới 1,5g
  • Hạn chế uống rượu bia, chỉ uống không quá 2 ly rượu mạnh hoặc 1 lon bia mỗi ngày nếu bạn là nam giới dưới 65 tuổi; những người còn lại chỉ nên uống một nửa lượng trên.
  • Bỏ thuốc lá vì nicotin trong thuốc lá có thể hủy hoại mạch máu.

Bị xơ vữa động mạch thì phòng ngừa đột quỵ bằng cách nào?

Khi thành động mạch bị viêm, vị trí này có thể lắng đọng các hạt cholesterol xấu, canxi và chất thải của quá trình chuyển hóa để tạo thành những mảng xơ vữa động mạch. Nếu tình trạng này gặp phải ở mạch máu não sẽ gây hẹp và tắc nghẽn (hẹp động mạch cảnh), cắt giảm nguồn máu cho một vùng não nào đó. Cuối dẫn đến đột quỵ do não bị thiếu máu cục bộ.

Hầu hết những người bị hẹp động mạch cảnh không nhận thức được tình trạng này cho đến khi họ bị cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ. TIA là dấu hiệu đột quỵ sớm, cảnh báo sẽ có cơn đột quỵ lớn trong vòng một tuần hoặc vài tháng tiếp theo.

Các mảng xơ vữa cũng có thể xuất hiện ở những vị trí khác trên cơ thể, bong tách ra và huy động thêm sợi đông máu, tiểu cầu để tạo thành cục máu đông. Cục máu đông di chuyển lên não làm thuyên tắc mạch máu, gây ra một cơn đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Ngoài ra, xơ vữa động mạch cũng có thể làm suy yếu các thành động mạch nhỏ hơn và dẫn đến đột quỵ xuất huyết.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Trong trường hợp này, để phòng chống đột quỵ, bạn cần điều trị xơ vữa động mạch với các phương pháp điều trị như:

  • Thay đổi lối sống thích hợp tương tự như khi bị huyết áp cao
  • Sử dụng thuốc chống đột quỵ bao gồm: Thuốc giảm mỡ máu, thuốc kháng tiểu cầu (aspirin) hoặc thuốc chống đông máu (warfarin) để ngăn ngừa cục máu đông hình thành, thuốc chống cao huyết áp.
  • Có thể phẫu thuật để giải quyết tình trạng hẹp mạch cảnh

Thận trọng với mỡ máu cao

Nồng độ cholesterol cao

Cholesterol LDL và triglycerid nếu nồng độ trong máu quá cao sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ. Vì đây là nguyên liệu chính tạo nên mảng xơ vữa trong mạch máu.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Hạn chế nạp chất béo xấu, duy trì mức độ mục tiêu của cholesterol LDL dưới 70 mg/dL.

Bạn có thể giảm lượng cholesterol trong máu bằng cách:

  • Thường xuyên đi kiểm tra nồng độ cholesterol trong máu
  • Thực hiện chế độ ăn nhiều chất xơ
  • Giảm lượng chất béo bão hòa (thường được tìm thấy trong các thực phẩm có nguồn gốc động vật)
  • Hãy trao đổi thật cụ thể với chuyên gia để nhận được những thông tin hữu ích, họ cũng có thể kê toa thuốc cho bạn dùng.

Cai thuốc lá là cách phòng chống đột quỵ hữu hiệu

Hút thuốc có thể tăng gấp đôi hoặc thậm chí tăng gấp bốn lần nguy cơ đột quỵ. Một số hóa chất trong khói thuốc lá (như nicotine và carbon monoxide) đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch khiến động mạch bị thu hẹp nhanh chóng. Ngoài ra, việc hút thuốc có thể khiến máu đặc hơn, gia tăng các yếu tố đông máu như tiểu cầu, máu “dính” hơn… dẫn tới gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Khói thuốc lá làm cho các động mạch co lại khiến máu khó lưu thông.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Đừng bao giờ thử hút thuốc lá nếu bạn chưa từng hút. Nếu đang hút thuốc, hãy thực hiện chiến lược bỏ thuốc lá như sau:

  • Trao đổi với chuyên gia để nhận được tư vấn về chiến lược/liệu pháp cai thuốc
  • Hãy viết nhật ký hút thuốc sẽ giúp nhận thức được những tác nhân khiến bạn hút thuốc, chẳng hạn như căng thẳng hoặc buồn chán…
  • Nhờ gia đình và bạn bè của bạn hỗ trợ

Bạn cũng nên tránh xa những nơi có khói thuốc lá, vì ngửi khói thôi cũng nguy hiểm không kém việc hút thuốc.

Đái tháo đường có mối liên hệ mật thiết với bệnh tai biến

Người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp đôi so với người không mắc bệnh ở cùng độ tuổi và giới tính, đặc biệt là đột quỵ do tổn thương mạch máu nhỏ. Điều này là do lượng đường trong máu cao góp phần vào sự phát triển xơ vữa động mạch khiến động mạch bị thu hẹp.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Để hạn chế các yếu tố nguy cơ, người bệnh đái tháo đường cần được kiểm soát bệnh một cách chặt chẽ. Mục tiêu thông thường để kiểm soát là HbA1c <7% hoặc đường huyết lúc đói là 80 – 120 mg/dL.

Các chiến lược để giảm tác động của bệnh đái tháo đường bao gồm:

  • Đi khám đúng lịch và thường xuyên
  • Theo dõi lượng đường trong máu của bạn thường xuyên
  • Duy trì mức cân nặng khỏe mạnh
  • Luyện tập thể dục đều đặn
  • Chọn chế độ ăn ít chất béo, giàu chất xơ.

Nếu bạn bị đái tháo đường và có dùng thuốc, hãy dùng đúng liều lượng, đúng cách theo chỉ định của bác sĩ.

Phòng ngừa đột quỵ do rung tâm nhĩ

Những người bị rung tâm nhĩ (AF), một loại nhịp tim không đều, có nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Điều này là do tâm nhĩ (các buồng tim) bơm máu không hiệu quả khiến dòng máu bị trì trệ và cuối cùng hình thành cục máu đông trong tâm nhĩ. Các phần của cục máu đông có thể vỡ ra, hòa vào trong dòng máu, di chuyển đến não, gây tắc động mạch dẫn đến đột quỵ.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Bạn có thể phòng ngừa đột quỵ khi thực hiện điều trị rung tâm nhĩ, bao gồm:

  • Bác sĩ có thể cho bạn dùng Warfarin, thuốc chống đông máu dùng đường uống hoặc aspirin nhằm ngăn ngừa sự hình thành các cục máu đông, giảm nguy cơ tắc nghẽn mạch máu não dẫn đến một cơn đột quỵ do thiếu máu cục bộ.
  • Nếu đang dùng các loại thuốc khác: Hãy trò chuyện với bác sĩ để biết liều lượng thuốc bạn đang sử dụng có đúng hay không. Bạn không nên ngừng dùng bất kỳ loại thuốc nào mà không hỏi ý kiến bác sĩ.
  • Phục hồi nhịp tim cho người bị loạn nhịp tim bằng phương pháp sốc điện tim, thông qua các điện cực đặt trên ngực để khôi phục lại nhịp đập bình thường của tim.
  • Sử dụng thuốc Digoxin để làm chậm nhịp tim.

Phòng ngừa đột quỵ bằng cách hạn chế rượu bia

Những người uống rượu mạnh có khả năng bị đột quỵ nhiều gấp ba lần (đặc biệt là đột quỵ xuất huyết), bất kể tuổi tác của họ. Do đó, điều quan trọng là hãy hạn chế lượng rượu mà bạn uống xuống mức thấp nhất.

Nếu bạn có thói quen thường xuyên uống rượu bia, hãy thực hiện những điều sau:

  • Hạn chế lượng rượu bia bạn uống xuống mức tối thiểu, tốt nhất là không quá 2 ly/ngày với nam giới dưới 65 tuổi, 1 ly/ngày với các đối tượng còn lại.
  • Thực hiện ít nhất 2 ngày không uống rượu bia mỗi tuần.

Hãy đến gặp bác sĩ để có liệu pháp cai phù hợp nếu bạn đang nghiện rượu.

Bỏ ngay thói quen lười vận động

Vận động nhiều hơn để phòng ngừa đột quỵ

Một lối sống ít vận động làm tăng khả năng béo phì, huyết áp cao và nồng độ cholesterol trong máu cao. Đây là tất cả các yếu tố nguy cơ quan trọng đối với đột quỵ.

Cách phòng ngừa đột quỵ

  • Bắt đầu chương trình tập thể dục một cách từ từ, chỉ tăng cường độ và thời gian tập khi bạn đã luyện tập thành thục
  • Tập thể dục với một người bạn hoặc tham gia một nhóm để duy trì tập luyện đều đặn, có thể thuê huấn luyện viên nếu chưa biết cách tập tốt nhất
  • Hãy cố gắng duy trì chế độ tập vừa phải ít nhất 30 phút mỗi ngày trong 5 ngày/tuần.

Cách phòng ngừa đột quỵ tai biến bằng chế độ ăn uống

Các nghiên cứu khác nhau cho thấy chế độ ăn uống là một yếu tố nguy cơ quan trọng trong sự phát triển của bệnh đột quỵ. Để phòng ngừa đột quỵ do ăn uống, bạn nên:

  • Hạn chế hoặc tiêu thụ lượng muối vừa phải như khuyến cáo ở trên
  • Chọn thực phẩm tươi thay vì thực phẩm chế biến sẵn
  • Tăng lượng rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt trong khẩu phần ăn hàng ngày
  • Cắt hoặc giảm các thức ăn có đường và chất béo như bánh ngọt, kẹo và đồ ăn vặt, nước giải khát…
  • Hãy trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để có được một chế độ ăn uống cân bằng và thực hiện nó một cách hiệu quả.

Không sử dụng các chất gây nghiện

Các loại chất gây nghiện chẳng hạn như ma túy đá, cocaine và cần sa đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ tai biến. Nguyên nhân là những loại thuốc này ảnh hưởng trực tiếp đến các mạch máu trong não hoặc gây tổn thương tim. Để phòng ngừa đột quỵ, bạn nên tránh xa các loại chất gây nghiện và không bao giờ thử với bất kỳ lý do nào.

health-tool-icon

Tính chỉ số BMR

Sử dụng công cụ tính chỉ số BMR có thể giúp bạn xác định nhu cầu calo hàng ngày dựa trên chiều cao, cân nặng, tuổi và mức độ hoạt động của bạn.

Nam

Nữ

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Stroke risk factors and prevention https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/ConditionsAndTreatments/stroke-risk-factors-and-prevention# Ngày truy cập 06/11/2018

Know Your Risk Factors for Stroke https://my.clevelandclinic.org/health/articles/13398-know-your-risk-factors-for-stroke Ngày truy cập 07/11/2018

Preventing Stroke: What You Can Do https://www.cdc.gov/stroke/prevention.htm Ngày truy cập 21/07/2021

7 things you can do to prevent a stroke https://www.health.harvard.edu/womens-health/8-things-you-can-do-to-prevent-a-stroke Ngày truy cập 21/07/2021

How to reduce the risk of stroke https://www.stroke.org.uk/professionals/stroke-prevention Ngày truy cập 21/07/2021

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Lan Quan Cập nhật: 3 ngày trước
Tham vấn y khoa: Bác sĩ Nguyễn Thường Hanh
x