Tổng quan về hóa trị ung thư

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Hiện nay, có 3 phương pháp chính được sử dụng để điều trị ung thư. Cả 3 đều có những ưu – nhược điểm riêng. Một trong số đó là hóa trị ung thư. Đây là phương pháp chính sẽ được dùng đơn lẻ hoặc kết hợp với các phương pháp khác. Mời bạn tìm hiểu.

Hóa trị ung thư là gì?hóa trị ung thư

Hóa trị ung thư là phương pháp dùng các loại thuốc tiêu diệt tế bào ung thư.

1. Hóa trị ung thư hoạt động như thế nào?

Những loại thuốc hóa trị ung thư có nhiệm vụ nhắm vào các tế bào bệnh đang tăng trưởng và phân chia quá nhanh. Nếu như phương pháp phóng xạ và phẫu thuật chỉ nhắm vào các vùng cơ thể ung thư thì hóa trị lại ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể bạn. Tức là hóa trị sẽ đồng thời tác động đến cả tế bào mang bệnh và tế bào khỏe mạnh trên khắp cơ thể. Đặc biệt là các tế bào tăng trưởng nhanh như các tế bào ở da, tóc, ruột và tủy xương. Đó là lý do gây ra nhiều tác dụng phụ của phương pháp này.

2. Hóa trị ung thư có hiệu quả gì?

hóa trị ung thư

Phụ thuộc vào từng loại ung thư và giai đoạn mà phương pháp hóa trị sẽ mang lại những tác dụng khác nhau:

♦ Giúp bạn thoát khỏi ung thư: Trong một số trường hợp, hóa trị có thể tiêu diệt tận gốc các tế bào ung thư trong cơ thể bạn và ngăn chặn luôn khả năng ung thư tái phát. Tuy nhiên, tác dụng này thường hiếm khi xảy ra.

Kiểm soát: Đối với một vài trường hợp, phương pháp này sẽ giữ ung thư không xâm lấn đến các phần khác của cơ thể bạn hoặc làm chậm sự phát triển của các tế bào ung thư.

Giảm nhẹ triệu chứng: Với các trường hợp ung thư nặng mà hóa trị không thể chữa hay kiểm soát nữa, phương pháp hóa trị sẽ giúp làm teo các khối u đang làm bạn đau đớn hoặc chèn ép lên các cơ quan khác. Các khối u này thường phát triển lại sau khi ngừng hóa trị.

3. Bác sĩ dùng hóa trị ung thư như thế nào?

hóa trị ung thư

Có khi bác sĩ sẽ dùng hóa trị ung thư như một phương pháp riêng lẻ để chữa trị ung thư. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, hóa trị thường được dùng phối hợp với các phương pháp khác:

– Phẫu thuật: Bác sĩ cắt bỏ các khối u, mô hoặc cơ quan có chứa tế bào ung thư.

– Xạ trị: Bác sĩ sẽ chiếu các tia phóng xạ vô hình để giết tế bào ung thư. Tia xạ sẽ được phóng ra bởi một loại máy đặc biệt để tấn công vào các phần cơ thể bạn từ bên ngoài hoặc bằng cách đặt các chất phóng xạ lên trên, gần hay thậm chí bên trong cơ thể bạn.

– Liệu pháp sinh học: Các chất liệu sinh học như vi khuẩn, vaccine hoặc kháng thể được dùng cẩn thận để giết tế bào ung thư.

Hóa trị ung thư trong trường hợp này được dùng để:

– Làm nhỏ khối u trước khi xạ trị hoặc phẫu thuật.

– Tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật hoặc xạ trị.

– Tăng tác dụng của các phương pháp khác (liệu pháp sinh học hoặc xạ trị).

– Tiêu diệt tế bào ung thư tái phát hoặc di căn đến các phần khác của cơ thể.

4. Một đợt hóa trị ung thư kéo dài bao lâu?

Thời gian của một đợt hóa trị ung thư phụ thuộc vào:

– Loại ung thư

– Mục tiêu điều trị: chữa, kiểm soát sự phát triển hoặc giảm đau

– Loại hóa trị ung thư

– Cách cơ thể bạn đáp ứng với điều trị

Bạn thường được hóa trị ung thư theo từng chu kỳ, kèm giai đoạn vô thuốc và giai đoạn nghỉ. Ví dụ một chu kì điều trị 4 tuần gồm: 1 tuần vô thuốc + 3 tuần nghỉ. Nghỉ ngơi cho phép cơ thể bạn tái tạo các tế bào khỏe mạnh. Khi một chu kỳ đã được lên lịch, bạn không được tự ý bỏ ngang việc điều trị. Trong trường hợp bạn bị phản ứng phụ trầm trọng mà bác sĩ phải dừng ngang điều trị, một chu kì khác với loại thuốc khác sẽ được cân nhắc.

5. Thực hiện hóa trị ung thư như thế nào?

Tiêm thuốc: Thuốc sẽ được đưa vào cơ thể với một mũi tiêm trực tiếp vào cơ vùng hông, đùi, cánh tay hoặc lớp mỡ dưới da ở cánh tay, chân, bụng.

♦ Kỹ thuật can thiệp động mạch xâm lấn: Thuốc sẽ được truyền qua một ống nhỏ, mềm, đến động mạch nuôi khối u ung thư để phá hủy chúng.

Truyền tĩnh mạch: thuốc được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch, giống truyền dịch.

Thuốc ở dạng kem bôi, bôi trực tiếp vào da.

Uống: bạn uống thuốc viên hoặc thuốc nước.

6. Bạn sẽ thấy thế nào sau khi vô hóa chất hóa trị ung thư?

hóa trị ung thư

Tình trạng thường gặp là bạn rất mệt mỏi và muốn bệnh sau khi vô thuốc. Bạn có thể chuẩn bị cho việc này bằng cách tìm người hỗ trợ bạn. Bạn nên nghỉ vài ngày sau khi vô thuốc. Trong thời gian này, bạn cố gắng tìm người giúp nấu ăn và chăm con. Bác sĩ luôn cố gắng tìm mọi cách có thể để giúp bạn giảm nhẹ các tác dụng phụ sau hóa trị ung thư.

Tác dụng phụ của hóa trị ung thư và các mẹo giảm nhẹ

1. Buồn nôn, nôn

hóa trị ung thư

Bạn hãy thay đổi thói quen ăn uống để giảm nhẹ triệu chứng nôn, buồn nôn.

– Chia thành 5 hay 6 bữa nhỏ thay vì ăn 3 bữa lớn.

– Ăn chậm nhai kỹ.

– Uống nước 1 tiếng trước và sau ăn thay vì uống trong bữa ăn. Nước ép táo, trà và nước gừng sẽ tốt hơn cho bạn.

– Tránh thức ăn nặng mùi.

– Bỏ qua các thức ăn ngọt, đồ chiên xào hoặc đồ béo có thể làm bạn buồn nôn.

– Thuốc chống nôn: Bác sĩ có thể kê cho bạn đơn thuốc chống nôn. Sau khi sử dụng, bạn hãy đổi với bác sĩ về loại thuốc chống nôn tốt nhất cho bạn. Bạn sẽ dùng nhiều loại thuốc khác nhau cho đến khi tìm thấy loại phù hợp cho mình.

– Các phương pháp cổ truyền: Một số người giảm buồn nôn và nôn khi châm cứu, bạn hoàn toàn có thể thử cách làm này. Ngoài ra, các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu và thiền định thường rất hiệu quả.

2. Thay đổi vị giác

hóa trị ung thư

Có các mẹo sau giúp bạn ăn ngon miệng hơn sau hóa trị ung thư:

– Bạn thử dùng thịt gia cầm, cá hoặc sản phẩm từ sữa thay vì dùng thịt bò, heo.

– Nếu thức ăn khoái khẩu của bạn bị đổi vị, hãy tránh ăn chúng.

– Nếu thức ăn có vị kim loại, bạn hãy sử dụng muỗng, nĩa bằng nhựa, gỗ hay gốm sứ.

– Sử dụng các loại nước sốt, nước chấm có vị ngọt trong bữa ăn chính để giúp bạn ngon miệng hơn.

3. Kiệt sức

hóa trị ung thư

Bạn có thể thấy rất mệt mỏi và có nhiều cách giúp bạn thấy dễ chịu hơn:

– Nghỉ ngơi hay ngủ nhiều giấc ngắn

Đi bộ khoảng ngắn và chậm tùy sức mình

– Nhờ bạn bè hoặc gia đình giúp đỡ khi cần

– Cân nhắc chỉ làm những việc tối cần thiết

Nếu bạn không thể thoát khỏi cảm giác kiệt sức, hãy đến gặp bác sĩ để kiểm tra. Ở một số bệnh nhân, sau khi hóa trị ung thư sẽ có sự suy giảm hồng cầu trong máu (còn gọi là thiếu máu). Bác sĩ sẽ giúp bạn điều trị trong trường hợp cần thiết.

4. Thay đổi tính nết

hóa trị ung thư

Một số người cảm thấy tinh thần u ám sau trị liệu. Để loại trừ nó, hãy thử:

– Viết ra giấy những việc cần làm, cần nhớ.

– Bạn có thể đến các lớp học như yoga, thiền, khiêu vũ, nhạc, họa.

– Bạn cố gắng ăn và ngủ đủ giấc.

– Cố chú tâm làm một việc mỗi lần.

5. Rụng tóc

hóa trị ung thư

– Sau hóa trị liệu, bạn dùng lược thưa để chải tóc. Tránh các sản phẩm làm tóc chứa hóa chất mạnh như các loại gel vuốt tóc, gel tạo hình.

– Cắt tóc ngắn làm tóc bạn nhìn dày hơn.

– Nếu bạn muốn dùng tóc giả, hãy mua ngay trước khi bước vào liệu trình hóa trị. Bằng cách này, bạn có thể chọn tóc giả giống bộ tóc của bạn, giúp bạn không bị lạ lẫm.

– Bạn có thể đội nón hoặc quấn khăn.

6. Nhạy cảm với ánh sáng

Có thể bạn sẽ nhạy cảm hơn với ánh nắng trong nhiều tháng sau khi điều trị. Để hạn chế, bạn hãy:

– Tránh ánh nắng chiếu trực tiếp, đặc biệt là từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.

– Dùng kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên.

– Bạn mặc quần dài, áo tay dài, đội nón rộng vành khi ra ngoài.

Kiều Tuấn Anh / HELLO BACSI

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Bảy 29, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Bảy 29, 2019

Bài có nhiều người đọc