Có nên thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch vành không?

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Việc thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cần xem xét kỹ nhiều yếu tố trước khi thực hiện. Tuy nhiên, làm sao để tìm ra được phương pháp phù hợp vẫn là biện pháp tối ưu.

Tôi có cần làm phẫu thuật bắc cầu mạch vành?

Nhiều người bị bệnh mạch vành được cứu sống nhờ phẫu thuật bắc cầu mạch vành. Khi phẫu thuật, bác sĩ sử dụng mạch máu từ một phần khác của cơ thể để tạo ra một đường vòng qua động mạch bị nghẽn, từ đó phục hồi lưu lượng máu đến tim. Một bài báo trên tạp chí về tim mạch của Đại học Hoa Kỳ gọi hoạt động này (tiên phong lần đầu vào những năm 1960) là một trong những thành công vĩ đại của ngành y học.

Những lời tung hô cũng là điều xứng đáng, nhưng không phải tất cả mọi người mắc bệnh tim mạch vành đều cần loại phẫu thuật này. Nhiều người có thể kiểm soát bệnh của mình thông qua chế độ ăn uống và tập thể dục, hay nhờ tác dụng của thuốc, từ lợi ích của nong mạch vành, hoặc phương pháp điều trị khác không cần phẫu thuật. Sau khi xem xét tất cả những ưu và khuyết điểm của từng phương pháp, bạn và bác sĩ của bạn có thể quyết định phương pháp điều trị thích hợp cho bản thân.

Những lợi ích của phẫu thuật bắc cầu mạch vành là gì?

Phẫu thuật có thể nhanh chóng chữa trị các chẩn đoán của bệnh mạch vành, bao gồm cả việc làm biến mất những cơn đau thắt ngực (đau ngực) và có thể kéo dài 10−15 năm kể từ sau khi phẫu thuật. Sau thời gian đó, bệnh nhân có thể cần phẫu thuật thêm lần nữa nếu bị nghẽn mạch tái phát. Và nếu bệnh mạch vành của bạn nghiêm trọng, ví dụ, nhiều động mạch của bạn bị tắc nghẽn và tâm thất trái đã bị suy yếu thì phẫu thuật bắc cầu mạch vành có thể kéo dài tuổi thọ của bạn.

Những nhược điểm của phẫu thuật bắc cầu mạch vành là gì?

Cũng như các cuộc đại phẫu thuật khác, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành mang lại một số rủi ro. Trong thực tế, một số ít bệnh nhân không vượt qua được khi phẫu thuật. Tỷ lệ tử vong ít hơn 1% đối với những bệnh nhân dưới 65 tuổi và có sức khỏe tương đối tốt, nhưng tăng lên dần đối với các bệnh nhân lớn tuổi và bệnh nhân có tim bị tổn thương, bị bệnh tiểu đường, hoặc từng phẫu thuật tim trước đó.

Do gián đoạn dòng chảy bình thường của máu một thời gian ngắn trong quá trình phẫu thuật nên nó có thể dẫn đến một số biến chứng nghiêm trọng. Theo một báo cáo của tạp chí về tim mạch thuộc Đại học Hoa Kỳ, khoảng 3% bệnh nhân sẽ bị đột quỵ trong khi phẫu thuật và 3% sẽ bị giảm minh mẫn. Một nghiên cứu năm 2006 tại Trung tâm Y tế Đại học Duke nhận thấy tổn thương thận sau khi phẫu thuật tim xảy ra khá phổ biến. Trong suốt thời gian nghiên cứu, các nhà nghiên cứu Duke đã phân tích 5.000.000 người bệnh và phát hiện suy thận tăng lên gấp năm lần trong suốt thời gian nghiên cứu. Họ ước tính có khoảng 20.000 trường hợp xảy ra mỗi năm. Các biến chứng này đặc biệt phổ biến ở những bệnh nhân lớn tuổi và những người có bệnh tiểu đường, cao huyết áp, đau thắt ngực không ổn định, loạn nhịp tim, suy tim, hoặc phẫu thuật tim nhân tạo trước đó.

Trong những năm gần đây, nhiều bác sĩ phẫu thuật đang thực hiện một phương pháp phẫu thuật mới là vẫn để trái tim đập trong quá trình khâu mạch máu. Điều này có thể làm giảm nguy cơ chảy máu và các biến chứng thận. Tuy nhiên, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ lưu ý rằng cả hai kỹ thuật có thể mang lại kết quả tuyệt vời và nói rằng cần làm một cuộc thử nghiệm diện rộng để quyết định phương pháp nào vượt trội.

Bạn nên nhớ, phẫu thuật không phải là cách chữa khỏi bệnh hoàn toàn. Nếu bệnh nhân không thay đổi lối sống lành mạnh hơn và sử dụng thuốc đều đặn thì bệnh sẽ vẫn bị tái phát. Một nửa trong số tất cả các tĩnh mạch dùng để bắc cầu sẽ bị tắc nghẽn do mảng bám trong vòng 10 năm. Hiện nay bắc cầu bằng động mạch đang được sử dụng thường xuyên hơn trong phẫu thuật vì chúng ít có khả năng bị tắc nghẽn sau 10 năm sử dụng.

Các lựa chọn thay thế cho phẫu thuật bắc cầu mạch vành là gì?

Nếu bạn bị bệnh động mạch vành nặng, phẫu thuật bắc cầu mạch vành có thể là hy vọng tốt nhất của bạn. Tuy nhiên, hầu hết bệnh nhân sẽ có nhiều lựa chọn khác nhau để cân nhắc.

Nong mạch vành bằng bóng là một lựa chọn thay thế phẫu thuật bắc cầu mạch vành. Trong thủ thuật này, bác sĩ luồn một ống gọi là ống thông qua động mạch bị tắc. Một khi các ống thông đến nơi, một quả bóng nhỏ được thổi phồng để mở rộng động mạch. Sau đó bác sĩ loại bỏ ống thông và bong bóng này, nhưng có thể để lại một giá đỡ bằng kim loại nhỏ, được gọi là stent để giữ cho động mạch không bị tắc một lần nữa. Giống như phẫu thuật, nong mạch phục hồi lưu lượng máu đến tim và giúp giảm bớt các triệu chứng của bệnh tim mạch vành. Và giống như phẫu thuật, nong mạch có thể giúp bạn sống lâu tương tự. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Emory đã chứng minh điều này ở gần 400 bệnh nhân bị bệnh tim mạch vành từ nhẹ đến vừa phải. Bằng hướng dẫn hiện hành, tất cả các bệnh nhân đều hội đủ điều kiện cho nong mạch hoặc phẫu thuật. Bệnh nhân được chọn ngẫu nhiên một trong hai thủ tục. Theo số ra tháng Tư năm 2000 của Tạp chí Tim mạch đại học Hoa Kỳ, bệnh nhân từ mỗi nhóm đều có khả năng sống sót tám năm sau đó. Một hệ thống tổng quan năm 2007 của 23 người được kiểm tra ngẫu nhiên cho thấy rằng tỷ lệ sống 10 năm là tương tự cho cả hai phương pháp điều trị. Phẫu thuật có hiệu quả hơn trong việc làm giảm đau thắt ngực và cần điều trị lặp đi lặp lại ít hơn, nhưng có nguy cơ cao hơn là bị đột quỵ trong quá trình tiến hành.

Các loại thuốc làm giảm huyết áp và nồng độ cholesterol cũng có thể là một lựa chọn thay thế cho phẫu thuật bắc cầu mạch vành. Thuốc tim mạch như thuốc ức chế beta và thuốc ức chế ACE có thể làm giảm đau thắt ngực và tránh các cơn đau tim. Nếu bạn có hàm lượng cholesterol cao, statin hoặc thuốc hạ cholesterol có thể làm chậm sự tích tụ các mảng bám và làm giảm đáng kể nguy cơ bị đau tim. Bác sĩ cũng có thể đề nghị dùng một liều aspirin hàng ngày. Bằng cách làm loãng máu và ngăn ngừa máu đông. Phương pháp giảm đau khiêm tốn này sẽ bảo vệ tim bạn.

Thay đổi cách sống có thể giúp tôi tránh việc phẫu thuật tim không?

Tất cả phụ thuộc vào tình trạng bệnh tim của bạn nhưng một số chuyên gia tin rằng nhiều người có vấn đề về tim có thể vượt qua chúng với một chế độ ăn uống lành mạnh cho tim mạch, tập thể dục, áp dụng phương pháp thư giãn, và những thay đổi lối sống khác. Ví dụ, một chương trình dành cho bệnh nhân tim do tiến sĩ Dean Ornish thiết kế − một sự kết hợp của việc giảm căng thẳng, tập thể dục thường xuyên, và chế độ ăn uống rất ít chất béo − đã được chứng minh làm giảm đau thắt ngực nhanh chóng và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim xuống khoảng một nửa. Những người dễ mắc nhồi máu cơ tim nên quan tâm đến điều này. Chương trình này thậm chí đã cho thấy sự đảo ngược bệnh tim ở một số bệnh nhân bằng cách giảm độ dày của mảng bám trong động mạch bị tắc. Ornish cũng ủng hộ việc giảng dạy các bệnh nhân tim kỹ năng giao tiếp tốt hơn để “mở rộng tâm hồn của họ” − trích dẫn nhiều nghiên cứu về lợi ích bảo vệ tim về sự gần gũi và thân mật.

Để giữ cho bệnh tim không nghiêm trọng hơn hoặc thậm chí đảo ngược nó, bệnh nhân tim cần phải cắt giảm hoặc loại bỏ chất béo bão hòa (được tìm thấy trong các sản phẩm động vật như bơ, sữa nguyên kem, trứng và thịt) từ chế độ ăn uống của họ. Quan trọng không kém, bạn nên tránh chất béo chuyển hóa có thể tàn phá cholesterol của bạn.

Nhưng một số chất béo thực sự tốt cho tim của bạn. Nghiên cứu cho thấy rằng một số “chất béo tốt”, chẳng hạn như axit béo omega-3 được tìm thấy trong cá béo như cá hồi, cũng có thể giúp giảm cholesterol và giúp ngăn ngừa hoặc giảm thiểu bệnh tim. Một bài báo trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ vào năm 2006 ghi nhận rằng tiêu thụ vừa phải (một hoặc hai bữa ăn mỗi tuần) một số loại cá làm giảm 36% nguy cơ tử vong do mạch vành. Một nghiên cứu khác liên quan đến 20.000 bác sĩ Mỹ báo cáo rằng những người ăn cá ít nhất một lần một tuần có một nửa khả năng chết vì đột tử do tim so với những người ăn cá một lần một tháng.

Các chuyên gia dự đoán rằng bởi vì omega-3 có tác dụng chống viêm trong cơ thể, chúng có thể làm giảm viêm động mạch. Chúng cũng nâng cao nồng độ cholesterol HDL “tốt”, giúp chống lại các mảng bám có xu hướng làm tắc nghẽn động mạch. Vì vậy, trong khi giảm số lượng tổng thể chất béo trong chế độ ăn, bạn nên hỏi với bác sĩ về việc uống dầu cá omega-3 bổ sung hoặc thêm cá vào chế độ ăn của bạn. Dù rằng trong cá có chứa thủy ngân và các chất gây ô nhiễm khác, nhưng việc tiêu thụ vừa phải có lợi ích nhiều hơn nguy cơ.

Tất nhiên, một lối sống lành mạnh cho tim rất quan trọng cho dù bạn điều trị bằng phương pháp nào đi chăng nữa. Nếu bạn hút thuốc, ăn một chế độ ăn giàu chất béo, và tránh xa tập thể dục thì bất cứ biện pháp hay loại thuốc nào đi nữa cũng chỉ là giải pháp tạm thời.

Liệu bác sĩ cho bạn thực hiện phẫu thuật bắc cầu mạch vành quá vội vàng hay không?

Nhiều người lo lắng rằng bác sĩ của họ có thể vội vàng đề nghị phẫu thuật mà không cân nhắc đầy đủ các biện pháp khác. Tuy nhiên, theo một báo cáo trong ngày 1/3/2001 của Tạp chí Y khoa New England thì điều ngược lại mới có vẻ đúng hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng 43% bệnh nhân nên thực hiện phẫu thuật bắc cầu mạch vành (có nghĩa là bệnh nhân có bệnh tim mạch vành nặng) lại không được phẫu thuật vì thường là do bác sĩ của họ đề nghị phương pháp điều trị khác.

Lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp cho vấn đề về tim có thể khó khăn cho cả bạn và bác sĩ. Trong năm 2009, một nhóm các tổ chức tim phát hành hướng dẫn để giúp bác sĩ xác định chính xác khi nào phẫu thuật bắc cầu mạch vành là thích hợp. Thuốc điều trị bệnh động mạch vành phụ thuộc vào nhiều yếu tố cá nhân, bao gồm cả vị trí tắc nghẽn bất kể bạn có bị bệnh tiểu đường hay không và chức năng tim tổng thể của bạn. Đó là lý do tại sao bạn nên tìm hiểu tất cả mọi thứ liên quan đến tình trạng của mình.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Tư 16, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Năm 8, 2017

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc