Bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em

Tác giả: Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư

Bệnh tim bẩm sinh có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, nhưng nó luôn hiện diện lúc mới sinh. Gây ra bởi một vấn đề phát triển sớm với cấu trúc và chức năng của tim, nó thường gây ảnh hưởng đến lưu lượng máu thích hợp đi qua tim và có thể ảnh hưởng đến hô hấp.

Hiện nay, với các phương pháp điều trị tiên tiến hơn và theo dõi chăm sóc thích hợp, nhiều trẻ từng một lần suýt chết vì bệnh tim bẩm sinh đều có thể sống tốt khi trưởng thành.

Bệnh tim bẩm sinh gây ra bởi một khuyết tật tim bẩm sinh. Thông thường, hai thuật ngữ này được sử dụng thay thế cho nhau. Theo Hiệp hội Tim mạch Việt Nam, có khoảng 8.000–10.000 trẻ Việt sinh ra với khuyết tật tim bẩm sinh. Trong thực tế, đây là loại phổ biến nhất của tất cả các dị tật bẩm sinh. Mặc dù bác sĩ đôi khi không biết nguyên nhân của khuyết tật tim, các nguyên nhân được nghi ngờ bao gồm:

  • Di truyền: các khuyết tật có thể di truyền trong gia đình.
  • Thuốc: một số thuốc dùng trong khi mang thai có thể làm tăng nguy cơ, ví dụ như các thuốc chống động kinh.
  • Rượu hoặc lạm dụng thuốc trong khi mang thai.
  • Nhiễm trùng: nếu người mẹ bị nhiễm trùng do virus trong tam cá nguyệt đầu tiên (3 tháng đầu), nó có thể làm tăng nguy cơ sinh con có khuyết tật tim.
  • Bệnh tiểu đường: có thể ảnh hưởng đến phát triển của trẻ. Tiểu đường trong khi mang thai cho đến nay không có liên quan đến bệnh tim bẩm sinh.

Mặc dù có rất nhiều loại khác nhau của các khuyết tật tim bẩm sinh, chúng có thể phân thành ba nhóm chính:

Khuyết tật van tim

Các van bên trong tim điều khiển dòng máu có thể đóng lại hoặc rò rỉ, vì vậy tim không thể bơm máu một cách chính xác.

Khuyết tật vách tim

Các bức tường tự nhiên tồn tại giữa bên trái, bên phải, các buồng trên và dưới của tim có thể không phát triển một cách đúng đắn, cho phép máu tích tụ ở tim hoặc ứ đọng ở nơi bất thường. Khuyết tật gây áp lực khiến tim làm việc nhiều hơn và có thể dẫn đến huyết áp cao.

Khuyết tật mạch máu

Động mạch và tĩnh mạch mang máu đến tim và trở lại vào cơ thể có thể không hoạt động đúng cách, ngăn chặn hoặc làm chậm dòng chảy của máu.

Nhiều bác sĩ phân loại khuyết tật tim bẩm sinh thành hai loại: loại sẽ dẫn đến nồng độ oxy thấp và loại khác thì không. Những em bé bị khó thở hoặc có làn da chuyển thành màu tím nhẹ không nhận được đủ máu bởi vì tim không bơm đúng cách. Điều này được gọi là “bệnh tim có tím”. Những em bé có đủ oxy nhưng sau đó bị huyết áp cao hoặc có dấu hiệu khác của tim làm việc quá sức có “bệnh tim không tím”.

Các triệu chứng và các yếu tố nguy cơ của bệnh tim bẩm sinh là gì?

Khuyết tật tim bẩm sinh thường được phát hiện bằng siêu âm trong thai kỳ. Ví dụ như khi bác sĩ nghe thấy một tiếng thổi tim, họ có thể tiếp tục kiểm tra bằng các xét nghiệm như siêu âm tim, chụp X-quang hoặc MRI. Nếu chẩn đoán được thực hiện, bác sĩ sẽ chuyển giao cho các chuyên gia thích hợp. Các triệu chứng sớm của khuyết tật tim bẩm sinh bao gồm:

  • Tím môi, da, đầu ngón tay, ngón chân
  • Khó thở
  • Biếng ăn
  • Nhẹ cân
  • Nồng độ oxy thấp hoặc ngất
  • Đau ngực
  • Chậm tăng trưởng.

Đôi khi, đặc biệt là trong bệnh tim không tím khi em bé được cung cấp đầy đủ oxy – các triệu chứng sẽ không hiển thị cho đến nhiều năm sau đó. Trong trường hợp này, các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Nhịp tim bất thường
  • Chóng mặt
  • Khó thở
  • Ngất
  • Sưng các cơ quan hoặc mô cơ thể
  • Nồng độ ôxy thấp
  • Dễ dàng mệt mỏi.

Làm thế nào để điều trị bệnh tim bẩm sinh?

Điều trị khuyết tật tim bẩm sinh phụ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Một số trẻ có khuyết tật tim nhẹ có thể tự chữa lành theo thời gian. Một số có thể cần phải điều trị bằng thuốc. Những bé khác có thể cần đến một hoặc nhiều ca phẫu thuật tim. Những thủ thuật này có thể bao gồm các thông tim, phẫu thuật tim hở hoặc trong các trường hợp nghiêm trọng nhất – ghép tim.

Bệnh tim bẩm sinh ở người lớn

Tùy thuộc vào các khuyết tật, chẩn đoán và điều trị có thể được tiến hành ngay sau khi sinh, trong thời thơ ấu, hoặc cho đến tuổi trưởng thành. Một số khuyết tật không có triệu chứng cho đến khi bệnh nhân trưởng thành, do đó bệnh nhân sẽ không được điều trị cho đến lúc đó. Trong những trường hợp này, các triệu chứng của một khuyết tật tim bẩm sinh mới phát hiện có thể bao gồm:

  • Khó thở
  • Đau ngực
  • Giảm khả năng vận động(nhanh mệt mỏi).

Tương tự như việc điều trị ở trẻ em, điều trị ở người lớn đa dạng từ thận trọng chờ đợi đến thuốc và phẫu thuật. Các khuyết tật đã được điều trị khi còn nhỏ có thể tái phát ở tuổi trưởng thành. Việc sửa chữa ban đầu có thể không còn hiệu lực hoặc các khuyết tật ban đầu có thể trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Mô sẹo phát triển xung quanh khu vực sửa chữa ban đầu có thể gây ra các vấn đề như loạn nhịp tim. Đôi khi một khuyết tật là “nhẹ” trong thời thơ ấu và không cần điều trị có thể trầm trọng thêm sau này.

Bất kể tình hình thế nào, tất cả mọi người có bệnh bẩm sinh nên tiếp tục đi đến bác sĩ tim mạch của mình để tiếp tục được chăm sóc. Các phương pháp điều trị không thể chữa lành cho bệnh tim bẩm sinh. Chúng chỉ đơn thuần là những sửa chữa giúp bệnh nhân sống một cuộc sống bình thường. Nguy cơ bị các biến chứng như huyết áp cao trong phổi (tăng áp động mạch phổi), nhiễm trùng tim, đột quỵ, suy tim, cao hơn ở những người có bệnh tim bẩm sinh, vì vậy tốt nhất duy trì việc khám thường xuyên với một bác sĩ có kinh nghiệm trong loại bệnh tim này.

Làm thế nào bạn có thể ngăn chặn con bạn khỏi bệnh tim bẩm sinh?

Phụ nữ mang thai có thể thực hiện các bước đề phòng nhất định để làm giảm nguy cơ sinh ra một em bé có khuyết tật tim bẩm sinh:

  • Nếu bạn dự định có thai, hãy nói chuyện với bác sĩ về bất kỳ loại thuốc bạn đang dùng.
  • Tránh rượu và ma túy bất hợp pháp trong thời gian mang thai.
  • Nếu bạn bị tiểu đường, chắc chắn rằng lượng đường trong máu của bạn đang được kiểm soát trước khi mang thai và làm việc với bác sĩ để quản lý bệnh trong khi mang thai.
  • Nếu bạn chưa được chủng ngừa rubella (sởi Đức), tránh phơi nhiễm với bệnh và nói chuyện với bác sĩ về các phương án phòng chống.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Một 7, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Ba 9, 2018

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc