Trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ: Nguyên nhân từ đâu?

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ là tình trạng phổ biến không chỉ riêng ở Việt Nam mà còn trên khắp thế giới. Hầu hết các ca tắc tuyến lệ ở trẻ sẽ tự khỏi, số còn lại cần đến sự can thiệp y tế để cải thiện tình hình. 

Nước mắt chảy ra từ các tuyến lệ, bộ phận nằm xa mũi nhất trong khu vực mắt. Nước mắt có thể thông qua ống lệ đi vào mũi. Sự tắc nghẽn có thể xảy ra ở ống lệ, ngăn chặn tình trạng chảy nước mắt xảy ra bình thường. Theo Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ, hiện nay tỷ lệ trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ đã lên đến 20%.

Thực tế, nước mắt đóng vai trò quan trọng đối với thị lực của mỗi người. Chúng giúp duy trì sức khỏe của mắt bằng cách giữ ẩm và cung cấp oxy cho nhãn cầu. Dung dịch tự nhiên này cũng có nhiệm vụ bảo vệ mắt bằng cách bao phủ bề mặt nhãn cầu bằng kháng sinh tự nhiên và rửa trôi các chất gây kích ứng hoặc có hại.

Triệu chứng của trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ

Theo thống kê từ các chuyên gia nhãn khoa hàng đầu, trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ là rối loạn phổ biến nhất của hệ thống ống lệ ở trẻ. Khi mắc bệnh, trẻ nhỏ thường sẽ có những biểu hiện như sau:

  • Chảy nước mắt quá nhiều, đặc biệt trong điều kiện môi trường lạnh, có gió hoặc trẻ bị cảm lạnh
  • Trào nước mắt
  • Dịch tiết ra từ mắt, có thể là chất lỏng bình thường nhưng cũng có khả năng kết hợp với chất nhầy và mủ, tùy thuộc vào vị trí bị tắc nghẽn
  • Tình trạng sưng đau ở góc trong của mí mắt dưới có nguy cơ gây tăng tiết dịch
  • Tắc tuyến lệ có thể xảy ra ở cả hai mắt của trẻ

Thông thường, các dấu hiệu của trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ sẽ bắt đầu xuất hiện khi bé được ba tuần tuổi.

Mặc dù mắt trẻ sẽ tràn ngập nước mắt, tình trạng tắc tuyến lệ thường không khiến bé khó chịu. Nếu trẻ chảy nước mắt nhiều và khó chịu, bạn nên đưa bé đến gặp bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán cũng như tiến hành điều trị.

Trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ 1
Nguồn: Ranelle.com

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ

Nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ là do hệ thống ống lệ vẫn chưa hoàn thiện. Điều này còn có thể dẫn đến các vấn đề sau:

  • Van ở cuối ống lệ không mở đúng
  • Tuyến lệ quá hẹp
  • Các điểm lệ trên mí mắt, nơi nước mắt chảy qua, phát triển bất thường

Một số nguyên nhân hiếm gặp

Các nguyên nhân sau đây khiến trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ ít phổ biến hơn, bao gồm:

  • Nhiễm trùng gây sưng ở mặt, tạo nhiều áp lực lên ống lệ
  • Xương mũi chặn đường mà nước mắt chảy qua
  • Polyp mũi
  • U nang hoặc khối u xuất hiện
  • Chấn thương ống lệ

Chẩn đoán trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ

Các triệu chứng của trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ xuất hiện từ sớm, thường sẽ trước khi trẻ được ba tháng tuổi. Các bác sĩ nhi cũng như nhãn khoa sẽ tìm kiếm những dấu hiệu sau để chẩn đoán:

  • Chảy nước mắt quá nhiều
  • Mí mắt dưới sưng do tích tụ chất lỏng
  • Mắt hoặc lông mi dính lại sau khi ngủ
  • Khóe mắt sưng đỏ
  • Khu vực gần mũi sưng đau

Các bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo các triệu chứng của trẻ không liên quan đến những vấn đề sức khỏe khác. Bên cạnh đó, họ cũng kiểm tra áp lực mắt cũng như sức khỏe của giác mạc để loại trừ trường hợp tăng nhãn áp. Những triệu chứng như mắt đỏ, sưng và kích ứng cũng sẽ được cân nhắc kỹ để loại từ viêm kết mạc (đau mắt đỏ).

Bạn có thể muốn đọc thêm: Hiện tượng đau mắt đỏ sẽ kéo dài bao lâu?

Các phương pháp điều trị

Phần lớn trẻ sơ sinh bị tắc ống lệ sẽ tự khỏi mà không cần đến sự can thiệp y tế. Do đó, các chuyên gia có xu hướng đề nghị biện pháp điều trị bảo tồn trong khi theo dõi cẩn thận tình hình sức khỏe của trẻ. Tỷ lệ thành công của liệu pháp này lên đến 90%.

Phương pháp điều trị bảo tồn

Một số bác sĩ có thể đề nghị massage túi lệ. Họ cũng có thể kê toa thuốc nhỏ mắt kháng sinh nếu mắt của trẻ tiết ra nhiều dịch. Tuy nhiên, điều này sẽ không khắc phục được vấn đề tiềm ẩn.

Bạn có thể muốn tìm hiểu: Tất tần tật những điều bạn cần biết về thuốc nhỏ mắt.

Một số biện pháp điều trị phẫu thuật

Trong một số trường hợp cá biệt, ống lệ vẫn bị tắc kể cả khi quá trình điều trị bảo tồn đã được tiến hành trong thời gian dài. Lúc này, bác sĩ sẽ cần đến một phương pháp khác khả thi hơn.

Phương pháp phổ biến nhất là phẫu thuật nội soi, trong đó bác sĩ đưa dụng cụ y tế vào ống lệ để loại bỏ vật cản. Đối với trẻ sơ sinh từ sáu tháng tuổi trở xuống, phẫu thuật nội soi thường sẽ diễn ra tại phòng mạch của bác sĩ mà không cần gây mê. Trẻ lớn hơn có nhiều khả năng phải trải qua quá trình trong phòng phẫu thuật và được gây mê toàn thân.

Quá trình phẫu thuật thường mất khoảng 10 phút với tỷ lệ thành công 80%.

Nếu phẫu thuật nội soi không giải quyết hoàn toàn vấn đề, nhiều lựa chọn cho việc điều trị bổ sung có thể được khuyến nghị, bao gồm:

  • Sử dụng stent để giữ cho ống lệ thông thoáng
  • Sử dụng ống dẫn gắn bong bóng để mở rộng ống lệ
  • Thay đổi cấu trúc của khoang mũi
  • Sử dụng phương pháp nội soi mũi để loại bỏ u nang khỏi ống lệ
  • Áp dụng phẫu thuật để thiết lập một lỗ mở mới vào khoang mũi
    (Tuy nhiên, điều này chỉ phổ biến ở người lớn)

Sau khi điều trị thành công, trẻ cần ít nhất bảy ngày để cải thiện tình trạng sức khỏe.

Các biện pháp khắc phục tại nhà

Bạn ngâm một miếng vải mềm, sạch hoặc bông tẩy trang tiệt trùng vào nước ấm và nhẹ nhàng dùng nó để làm sạch chất bẩn cũng như chất thải khô (nhầy) từ mắt trẻ. Đây là bước quan trọng trước khi cho trẻ dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh theo toa.

Trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ 2

Bạn cần lưu ý luôn lau và giữ vệ sinh mắt trẻ thật sạch. Ngoài ra, bạn cũng nên sử dụng hai miếng bông khác nhau để lau mỗi bên mắt của trẻ.

Massage

Massage là phương pháp điều trị tại nhà mà các bác sĩ thường khuyến nghị cho trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ. Bác sĩ nhãn khoa có thể hướng dẫn cách làm cho bạn chi tiết hơn.

Một số chuyên gia hàng đầu về nhãn khoa cho rằng đối với trẻ sơ sinh, massage ống lệ bị tắc nghẽn trong lúc thay tã là thời điểm thích hợp nhất. Bên cạnh đó, họ cũng khuyên bạn nên sử dụng tăm bông thay vì ngón tay để massage, vì kích thước nhỏ của đầu tăm bông giúp dễ dàng nhắm trúng mục tiêu là túi lệ.

Sử dụng nhiệt để điều trị

Bạn có thể áp một miếng vải hoặc bông tiệt trùng thấm qua nước ấm lên mắt trẻ để thuyên giảm các triệu chứng của tình trạng tắc tuyến lệ.

Khi nào bạn cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Nhiều nhà nghiên cứu khuyến cáo bố mẹ nên đưa trẻ đi khám mắt toàn diện lúc sáu tháng tuổi, ngay cả khi trẻ không biểu hiện bất kỳ dấu hiệu nào rõ ràng. Ngoài ra, nếu lo ngại về sức khỏe của mắt bé, bạn cũng nên đưa bé đi khám bệnh ngay lập tức.

Điều trị kịp thời cho trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng mắt cũng như khả năng phải áp dụng biện pháp phẫu thuật sau này.

Tổng kết

Tình trạng trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ có thể tự khỏi mà không cần đến sự can thiệp y tế. Tuy nhiên, nếu trẻ biểu hiện những triệu chứng bất thường, bạn vẫn nên đưa bé đến gặp các chuyên gia để được chẩn đoán và sớm có phương pháp điều trị thích hợp.

Bên cạnh đó, ống lệ bị tắc nghẽn thường không khiến trẻ khó chịu nên bạn cần tham vấn ý kiến chuyên gia nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu khó chịu hay nhạy cảm với ánh sáng nào.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Ba 7, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Sáu 4, 2019

Nguồn tham khảo
Bạn muốn hiểu nhiều hơn để sống khỏe mạnh hơn?
Đăng ký nhận bản tin mới mỗi ngày từ Hello Bac si
Bài có nhiều người đọc