Giải mã những cơn đau của bạn

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Bạn có bao giờ thắc mắc não bộ lập trình thế nào cho cơn đau không? Nguyên nhân khiến bạn cảm thấy đau nhức chính là khi những mô bị phá hủy hay lúc cơ thể bạn chịu những kích thích dữ dội như lúc bị bỏng hoặc tay bị kẹt cửa. Những cơn đau nhức chính là cách để cơ thể bảo vệ bạn khỏi những chấn thương hay thương tổn nghiêm trọng hơn. Đây là tín hiệu cơ thể phát ra báo hiệu bạn đang có nguy cơ gặp phải một vấn đề nghiêm trọng hoặc bạn cần đi khám bệnh. Đau nhức cũng thường là lý do hàng đầu khiến mọi người đi khám bệnh.

Chúng ta cảm nhận cơn đau như thế nào?

Quá trình cảm nhận cơn đau còn được gọi là đau thụ cảm. Tín hiệu đau bắt đầu ở nơi bị kích thích trên cơ thể và sẽ truyền đến dây thần kinh rồi qua tủy sống và cuối cùng là lên đến não. Đây là thời điểm não bộ sẽ xử lý tín hiệu và đưa ra phản ứng. Chẳng hạn, khi bạn vô tình bị đứt tay thì quá trình cảm thụ cơn đau sẽ diễn ra như sau:

  • Khi bạn bị đứt tay, các mô ở chỗ đứt sẽ bị tổn thương. Cùng lúc đó các thụ thể đau sẽ được kích thích để ghi nhận cơn đau này;
  • Mỗi thụ thể sẽ được liên kết với một neuron để truyền tín hiệu đau. Những neuron này liên kết thụ thể với cột sống;
  • Tín hiệu của cơn đau sau đó sẽ được truyền đến não bộ;
  • Não sẽ nhận và xử lý tín hiệu để thông báo cho cơ thể phản ứng lại.

Đôi khi các tín hiệu truyền đến cột sống có thể tạo ra các phản xạ nhanh chóng và khiến bạn phản ứng trước khi cảm thấy đau. Chẳng hạn, những neuron vận động sẽ được kích hoạt và cơ bắp ở cánh tay sẽ co lại, di chuyển tay bạn rời khỏi vật gây đau. Quá trình này xảy ra trong một phần ngàn giây trước khi tín hiệu được truyền lên não nên bạn sẽ giật tay lại ngay trước khi nhận thức được cơn đau.

Trong quá trình truyền dẫn tín hiệu đau có nhiều giai đoạn mà cơn đau sẽ được làm dịu đi, khuếch đại lên hay bị chặn lại trước khi truyền đến não. Rất nhiều người nói rằng họ không cảm thấy đau dù bị thương. Những người lính bị thương trong chiến tranh hay các vận động viên thể thao cho biết họ không nhận thấy cảm giác đau đớn ở vết thương cho đến mãi một lúc sau đó.

Một ví dụ khác là khi ta bị ngã trầy đầu gối. Ngay lập tức, chúng ta thường lấy tay xoa xung quanh chỗ bị trầy. Khi đó các tín hiệu của cơn đau có thể bị chặn lại để nhường chỗ cho các tín hiệu xúc giác truyền lên não. Lý do là vì những dây thần kinh này đều sử dụng chung một con đường để truyền tin lên não.

Phân loại cơn đau như thế nào?

Việc cảm nhận cơn đau mang yếu tố chủ quan và đôi khi không dễ để phân loại vì cùng một tác động mà có người sẽ thấy đau nhiều, có người sẽ thấy đau ít. Tuy vậy, y khoa đã xác định được nhiều dạng cơn đau khác nhau, bao gồm những loại chính sau đây:

  • Đau thụ thể: Cơn đau thụ thể hình thành khi các mô trong cơ thể bị thương tổn như bị đứt, bỏng hay gãy;
  • Đau thần kinh: Kiểu đau này gây ra bởi những bất thường trong hệ thống truyền dẫn, giải mã cơn đau và thường xuất hiện ở các dây thần kinh, tủy sống hay não bộ;
  • Đau tâm lý: Kiểu đau này gây ra do các yếu tố tâm lý;
  • Đau cấp tính: Những cơn đau cấp tính thường là các dấu hiệu ngắn hạn để nhắc nhở cơ thể rằng một thương tổn nào đó đang xảy ra;
  • Đau mạn tính: Các cơn đau mạn tính có thể bị gây ra bởi tình trạng thương tổn mô hiện tại, chẳng hạn như khi bạn bị thoái hóa khớp.

Chỉ có người đang bị đau mới có thể diễn tả chính xác được cơn đau. Đó là lý do tại sao bác sĩ thường yêu cầu bạn miêu tả cơn đau khi đi khám bệnh. Bạn cần chia sẻ mọi chi tiết để bác sĩ có thể tìm ra phương án chữa trị phù hợp nhất.

Những mẹo giúp bạn kiểm soát cơn đau

Khi biết được quá trình hình thành cơn đau thì bạn có thể tìm được những cách để hạn chế cảm giác đau. Dưới đây là một vài mẹo mà bạn có thể áp dụng để kiểm soát và phòng ngừa cơn đau:

  • Đánh lừa bản thân bằng cách làm việc hoặc sử dụng những cách tác động vào tâm lý khiến ta phân tâm khỏi cơn đau như thiền, hay tập trung suy nghĩ về việc gì đó hoặc chuyển sự chú ý sang một bộ phận khác không bị đau trên cơ thể bằng cách vận động nhẹ bộ phận đó như nhịp chân, tập trung hít thở, v.v…
  • Chơi những trò chơi bị giới hạn thời gian để quên đi cảm giác đau như giải ô chữ, chơi sudoku, v.v..
  • Làm những việc mà bản thân cảm thấy thoải mái và thích thú;
  • Kiểm soát tâm trạng bằng cách chống lại những suy nghĩ tiêu cực;
  • Nghỉ ngơi thường xuyên;
  • Tập thể dục thường xuyên;
  • Giải quyết những vướng mắc trong các mối quan hệ;
  • Chủ động và chia sẻ rõ ràng với người khác về nhu cầu của mình.

Những cơn đau là cách mà cơ thể bảo vệ bạn khỏi những mối nguy hiểm và các tác nhân kích thích gây hại cho cơ thể. Việc hiểu được quá trình hình thành cơn đau đem lại lợi ích rất lớn để bạn có thể kiểm soát và phòng ngừa những cơn đau đó bằng cách đánh lừa não bộ và tập luyện thường xuyên để cơ thể khỏe mạnh hơn.

Bạn có thể quan tâm đến các bài viết sau:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Mười Một 25, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 15, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc