Sơ lược về các chủng viêm gan siêu vi A, B, C, D và E

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Để có được sức khỏe tốt, chúng ta cần phải có một lá gan khỏe mạnh, hoạt động tốt. Nhưng mối đe dọa lớn nhất chính là tình trạng viêm gan siêu vi.

Gan nặng khoảng 1,3kg. Đó là một trong những cơ quan lớn nhất cơ thể, cũng là cơ quan hoạt động bận rộn nhất.

Gan chuyển hóa các chất dinh dưỡng trong thực phẩm mà bạn ăn thành những chất mà cơ thể có thể sử dụng được. Nó sản xuất các protein giúp đông máu. Nhờ có gan, cơ thể bạn có thể sản xuất tới 1.000ml – hơn 4 cốc mật mỗi ngày. Chất dịch tiêu hóa màu vàng xanh này bị hòa tan và giúp cơ thể bạn hấp thụ chất béo.

Chúng ta cần tăng cường việc giáo dục về các chủng viêm gan, cũng như cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm trùng và các phương pháp điều trị hiện có đối với từng chủng.

Bạn có thể tìm hiểu thêm: “Bệnh viêm gạn mạn tính là gì?”

Viêm gan siêu vi A (HAV)

Một vài nguyên nhân khiến bạn mắc bệnh viêm gan siêu vi A là do ăn thức ăn chưa rửa sạch, ăn các loài động vật có vỏ sống trong môi trường nước bị ô nhiễm. Hoặc cũng có thể do bản thân người nấu ăn mắc bệnh mà không rửa sạch tay khi chế biến thức ăn. Virus gây bệnh viêm gan siêu vi A chủ yếu lây qua đường ăn uống. Một lượng nhỏ phân của người bện bám trên đồ ăn thức uống chưa được làm sạch, nếu dùng sẽ bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, viêm gan siêu vi A còn lây lan qua đường tình dục.

Hầu hết mọi người chẳng nghĩ gì về bệnh viêm gan siêu vi A, cho đến khi nó bùng phát. HAV lây qua đường ăn uống nên nó có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai.

Các triệu chứng HAV khá dễ nhận biết và thường kéo dài vài tháng, bao gồm: khó chịu ở dạ dày, tiêu chảy, sốt và vàng da (da và mắt bị vàng).

Những điều cần biết: Bạn có thể bị lây HAV từ người khác khi dùng chung bồn vệ sinh. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất chính là tránh tiếp xúc với nước bị nhiễm phân. Hãy luôn luôn rửa tay với nước và xà phòng trước cũng như sau khi đi vệ sinh, hoặc thay tã.

viêm gan siêu vi 2

Tin tốt: HAV thường tự khỏi sau vài tháng và phần lớn mọi người có thể hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, cần lưu ý thêm là phòng bệnh hơn chữa bệnh, và chúng ta có thể tránh được nguy cơ mắc bệnh chỉ nhờ vào một mũi tiêm phòng đơn giản. Có vài đối tượng được khuyến nghị đi tiêm phòng HAV như: tất cả trẻ em từ 1 tuổi trở lên, những người có dự định đi đến các nơi mà bệnh HAV phổ biến (châu Phi, châu Á, Bắc và Trung Mỹ) để tránh rủi ro bị lây nhiễm bệnh.

Có ý kiến cá nhân cho rằng nên đưa xét nghiệm HAV vào các cuộc kiểm tra sức khỏe tổng quát. Cho dù vắc-xin không thể nào đảm bảo rằng bạn sẽ không bao giờ bị nhiễm bệnh sau khi đã chích ngừa, nhưng đó là biện pháp tốt nhất mà chúng ta có, biện pháp gần như tối ưu.

Viêm gan siêu vi B (HBV)

Bạn có thể bị mắc chủng viêm gan siêu vi này khi ăn salad. Chính xác hơn thì HBV chỉ được truyền qua đường máu và các chất dịch cơ thể nói chung. Theo cơ chế lây nhiễm này, HBV truyền từ mẹ sang con hoặc lây giữa những người dùng chung kim tiêm.

Nếu không được điều trị, HBV sẽ gây xơ gan và ung thư gan, cả hai bệnh này đều có thể dẫn đến tử vong. Nhưng nhiều người mắc bệnh mà không hay vì HBV hầu như không biểu hiện ra bất kỳ triệu chứng nào. Chưa kể là chỉ có 25% người trưởng thành được tiêm vắc-xin phòng bệnh.

Những điều cần biết: HBV là một bệnh không hề mới. Mùa xuân năm ngoái, các nhà nghiên cứu từ Đại học Cambridge ở Anh tìm thấy một chủng virus đã tuyệt chủng trong những bộ xương thuộc Thời đại đồ đồng trên khắp châu Âu và châu Á.

Rõ ràng là virus viêm gan siêu vi B rất thông minh. HBV đã thích nghi rất tốt với cơ thể con người.

Theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, ở Mỹ hiện nay có tới 2,2 triệu người bị nhiễm HBV và con số đó vẫn đang gia tăng.

Tin tốt: Một loại vắc-xin HBV đã có sẵn từ những năm 1980. Khi được tiêm đúng cách, vắc-xin này có hiệu quả lên tới 95%. Nhưng bởi vì nó yêu cầu tiêm đủ 3 mũi trong vòng 6 tháng, chỉ có 50% số người hoàn tất được mũi tiêm cuối cùng, còn lại đã quên.

Năm ngoái, một loại vắc-xin HBV mới đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ chấp thuận. HEPLISAV-B là mũi tiêm HBV cho người lớn, chỉ bao gồm 2 liều và người ta có thể hoàn thành 2 mũi tiêm này trong vòng 1 tháng.

Thường thì khi bạn nói rằng sẽ đi đến một quốc gia hay khu vực nào đó có nguy cơ cao, dễ lây nhiễm bệnh, hầu hết các cơ sở y tế sẽ nhanh chóng khuyến nghị tiêm phòng vắc-xin.

viêm gan siêu vi 3

Nếu bạn sinh ra ở nước ngoài, đã từng có nhiều bạn tình, sử dụng ma túy hay chất gây nghiện, hoặc đã từng đi truyền máu thì hãy đến tham vấn bác sĩ.

Trường hợp bạn nhận được chẩn đoán mắc bệnh HBV, hãy cứ lạc quan, bởi trong khoảng 5 năm tới có thể sẽ tìm được phương pháp chữa trị.

Bạn có thể tìm hiểu thêm: “Bạn có biết cách chữa viêm  gan B?”

Viêm gan siêu vi C (HCV)

Trái với những tin đồn trên mạng, viêm gan siêu vi C không lây truyền khi chúng ta ôm hôn người bệnh. Virus gây ra viêm gan siêu vi C cũng không lưu trú trong sữa mẹ, và bạn cũng không bị viêm gan siêu vi C nếu dùng chung son dưỡng với người khác.

HCV lây qua đường máu, tức là bạn bị nhiễm HCV khi tiếp xúc với máu của người mang bệnh. Tuy không phổ biến nhưng vẫn có trường hợp bị nhiễm HCV vì sử dụng chung dao cạo với người khác. Một cửa hàng xăm không tiệt trùng kỹ các lưỡi dao cạo có thể khiến khách hàng đứng trước nguy cơ mắc bệnh, theo cùng một cơ chế mà những người dùng chung ống tiêm ma túy lây bệnh cho nhau.

HCV thỉnh thoảng cũng lây nhiễm qua đường tình dục. Một người đàn ông nhiễm HIV mà có nhiều bạn tình là nam khác thì có nguy cơ lây nhiễm cao nhất. Giống như HBV, HCV nhiều khi rất khó để nhận diện, ngay cả đối với các bác sĩ. 80% người bị viêm gan siêu vi C không có bất kỳ triệu chứng nào, đôi khi là trong suốt nhiều thập kỷ. Loại virus này có cách để làm giảm phản ứng của hệ miễn dịch khi chúng xâm nhập và lưu trú trong cơ thể.

Những điều cần biết: Nếu bạn cho rằng mình có nguy cơ bị HCV vì đã từng đi xăm hình, xỏ khuyên, nhiễm HIV, hít/tiêm ma túy, hoặc từng được truyền máu thì hãy yêu cầu bác sĩ thực hiện cho bạn một xét nghiệm máu đơn giản để sàng lọc. Nhận được chẩn đoán sớm là mấu chốt trong việc ngăn chặn các vấn đề ở gan về sau. Không chỉ những khi đi bệnh viện mà trong các ngày hội hiến máu nhân đạo, nếu tham gia hiến máu thì bạn cũng được xét nghiệm máu. Hãy nhớ để lại thông tin liên lạc để phòng khi có điều gì bất thường trong kết quả xét nghiệm máu thì bạn cũng sẽ được thông báo.

viêm gan siêu vi 4

Tin tốt (và xấu): Đã có một bước tiến dài trong việc nghiên cứu ra các phương pháp điều trị HCV mạn tính. Chúng ta có thể điều trị viêm gan siêu vi C chỉ với một viên thuốc trong 12 tuần thay vì phải tiến hành ghép gan. 90% bệnh nhân được điều trị thành công, với tác dụng phụ ở mức tối thiểu. Tuy nhiên, các loại thuốc điều trị HCV vẫn chưa thể đến tay những người cần chúng.

Khi các nhà nghiên cứu tại Trường Y khoa Perelman tại Đại học Pennsylvania thu thập hơn 9.000 đơn thuốc được gửi đến một nhà thuốc chuyên khoa quốc gia trong vòng 15 tháng, họ phát hiện ra rằng 52,4% các công ty bảo hiểm tư nhân từ chối yêu cầu về thuốc HCV (có thể cứu sống mạng người). Trợ cấp y tế từ chối 34,5% bệnh nhân và medicare nói không với gần 15% bệnh nhân.

Những lời từ chối này một phần là do các thuốc chống siêu vi viêm gan C có giá cao và các công ty bảo hiểm lo ngại rằng, chi phí các loại thuốc này sẽ gây lạm phát ngân sách của họ. Chỉ có dưới 10% bệnh nhân HCV mạn tính được điều trị.

Bạn có thể tìm hiểu thêm: “Những câu hỏi thường gặp về viêm gan siêu vi C”

Viêm gan siêu vi D (HDV)

Mặc dù HDV (viêm gan Delta) được coi là dạng viêm gan nặng nhất, nhưng nó lại được biết đến như một loại virus không hoàn chỉnh. Nó đòi hỏi siêu vi viêm gan B sao chép ra nó. Điều đó có nghĩa là bạn chỉ có nguy cơ bị viêm gan siêu vi D nếu bạn mắc viêm gan siêu vi B.

Ước tính trong khoảng 240 triệu người trên thế giới nhiễm HBV, có đến 20 triệu người cũng mắc HDV.

viêm gan siêu vi 5

Những điều cần biết: Vắc-xin HBV có thể bảo vệ bạn khỏi chủng viêm gan đặc biệt này. Trên thực tế, cách điều trị duy nhất cho HDV là điều trị HBV.

Tin tốt: Hơn một tá các loại thuốc điều trị HDV đang trong quá trình phát triển. Ví dụ như Lonafarnib, một loại thuốc vốn được dùng để điều trị các loại ung thư khác nhau, có thể có tác dụng trong việc ngăn HDV tự nhân bản. Các thử nghiệm lâm sàng sẽ được tiến hành trong năm nay.

Viêm gan siêu vi E (HEV)

Giống như viêm gan siêu vi A, HEV lây truyền qua đường ăn uống. HEV rất hiếm ở Hoa Kỳ nhưng phổ biến ở các quốc gia khác, những nơi thiếu thốn về nước cùng điều kiện vệ sinh.

Những điều cần biết: Giống như HAV, HEV lây truyền qua đường ăn uống, khi ta ăn uống thực phẩm chưa được làm sạch, có nhiễm phân của người bệnh. Sát khuẩn giữ vệ sinh, rửa tay sạch, ăn chín uống sôi là những cách thức giúp bạn ngăn ngừa bệnh. Bởi vì một số loại HEV có thể liên quan tới các loại thịt, hãy đảm bảo rằng bạn ăn thực phẩm đã chín hoàn toàn khi đi đến các đất nước khác. Hạn chế uống nước chưa được tinh lọc.

viêm gan siêu vi 6

Tin tốt: Giống như HAV, HEV thường có thể tự khỏi mà không cần điều trị. Có khi một ngày nào đó bạn có thể ngừa bệnh này chỉ nhờ 1 mũi tiêm. Một loại vắc-xin HEV thực sự đã được cấp phép ở Trung Quốc.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Năm 27, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Năm 27, 2019

Nguồn tham khảo
Bạn muốn hiểu nhiều hơn để sống khỏe mạnh hơn?
Đăng ký nhận bản tin mới mỗi ngày từ Hello Bac si
Bài có nhiều người đọc