Biến chứng dị ứng: Viêm xoang

Tác giả: Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư

Một trong các biến chứng dị ứng là gì? Viêm xoang, là tình trạng viêm các lớp màng lót xoang mũi – các khoang nhỏ chứa đầy không khí nằm trong hộp sọ hay xương sọ nằm quanh mũi. Viêm xoang có thể gây ra do nhiễm trùng hoặc vấn đề sức khỏe khác, các triệu chứng bao gồm đau vùng mặt và chảy nước mũi.

Các xoang cạnh mũi bao gồm bốn cặp khoang chứa đầy không khí:

  • Xoang trán – trên mắt ở vùng trán
  • Xoang sàng – phía sau cầu mũi, giữa hai mắt
  • Xoang hàm trên – bên trong mỗi xương gò má
  • Xoang bướm – phía sau ở vùng trên của mũi và sau mắt.

Có hai loại viêm xoang cơ bản:

  • Viêm xoang cấp tính – nhiễm trùng kéo dài đến 3 tuần, do hầu hết nhiễm vi khuẩn, và thường xảy ra ở giai đoạn biến chứng cuối (thứ cấp) của nhiễm trùng đường hô hấp do virus như cảm lạnh thông thường hoặc do dị ứng không được điều trị
  • Viêm xoang mạn tính – nhiễm trùng kéo dài hơn 3 tuần gây ra do vi khuẩn, nhưng thường là rối loạn viêm mãn tính tương tự như bệnh hen phế quản. Viêm xoang mãn tính có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm do không được điều trị đúng mức. Dị ứng, vấn đề cơ cấu hoặc các vấn đề về miễn dịch có thể dẫn đến nhiễm trùng xoang mãn tính.

Mối liên hệ giữa dị ứng và viêm xoang là gì?

Dị ứng gây ra do phản ứng miễn dịch bất thường với dị ứng nguyên (phấn hoa, lông động vật, bụi, nấm mốc…). Viêm dị ứng có thể xảy ra ở bất cứ vị trí nào dọc theo đường hô hấp, đặc biệt là ở niêm mạc mũi và ống xoang.

Viêm dị ứng mô xoang có thể can thiệp vào quá trình thanh lọc bình thường của vi khuẩn thường trú trong các hốc xoang, thường dẫn đến nhiễm trùng. Trong hoàn cảnh này, dị ứng đường hô hấp có thể gây nhiễm trùng xoang tái phát. Do viêm xoang mãn tính có thể do cả dị ứng và nhiễm trùng, hai yếu tố tiềm ẩn này cần phải được đánh giá cẩn thận và điều trị để kiểm soát bệnh hiệu quả.

Chẩn đoán viêm xoang

Thông thường, bác sĩ chẩn đoán viêm xoang cấp tính bằng cách xem xét các triệu chứng, kiểm tra mũi và khuôn mặt. Bác sĩ có thể thực hiện một thủ thuật được gọi là nội soi mũi, sử dụng một dụng cụ dạng ống mỏng, dẻo kiểm tra bên trong mũi.

Nếu các triệu chứng viêm xoang không rõ ràng hoặc nếu tồn tại trong một thời gian dài không được chữa trị, bác sĩ sẽ thực hiện chụp cắt lớp vi tính (CT scan), một thủ thuật chụp X quang quan sát một số mô mềm và các cấu trúc khác mà không thể nhìn thấy trên phim X-quang quy ước, để chẩn đoán viêm xoang và để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Những xét nghiệm bác sĩ có thể dùng để chẩn đoán nguyên nhân viêm xoang mạn tính:

  • Test dị ứng
  • Xét nghiệm máu để loại trừ các bệnh liên quan tới viêm xoang, chẳng hạn như một rối loạn gây suy giảm miễn dịch
  • Xét nghiệm mồ hôi hoặc các xét nghiệm máu để loại trừ bệnh xơ nang
  • Các xét nghiệm mặt trong của các xoang để xác định một tình trạng nhiễm khuẩn hay nhiễm nấm
  • Nghiệm pháp thử thách để xác định hội chứng aspirin gây trầm trọng bệnh lý hô hấp. Trong nghiệm pháp, bệnh nhân dùng một lượng nhỏ aspirin và tăng dần dưới sự giám sát cẩn thận của bác sĩ.

Điều trị dị ứng cho viêm xoang dị ứng

Hơn 90 năm qua, liệu pháp giải mẫn cảm được công nhận là một trong những phương pháp hiệu quả nhất điều trị dị ứng đường hô hấp. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh giải mẫn cảm rất hiệu quả trong việc làm giảm các triệu chứng ở mũi và mắt, giảm sử dụng thuốc và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Bệnh nhân dị ứng ít bị nhiễm trùng đường hô hấp trên khi được tiêm dị ứng nguyên. Các nghiên cứu gần đây khẳng định giá trị của phương pháp giải mẫn cảm cho viêm xoang dị ứng và hen suyễn.

Bên cạnh điều trị y tế, phương pháp miễn dịch vẫn là cách điều trị dị ứng mạn tính với viêm xoang mạn tính quan trọng và duy nhất.

Mặc dù viêm xoang và dị ứng phát triển riêng biệt và độc lập, nhưng dị ứng thường làm trầm trọng bệnh viêm xoang hơn. Dị ứng đường hô hấp trên thường duy trì tình trạng viêm mãn tính của các lớp niêm mạc bao gồm những lớp lót bên trong các xoang.

Dữ liệu bệnh nhân cho thấy tiêm dị ứng nguyên là đặc biệt quan trọng ở những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị viêm xoang mạn dị ứng bằng thuốc và phẫu thuật.

Phương pháp điều trị bao gồm tránh dị ứng nguyên, thuốc và giải mẫn cảm để kiểm soát các thành phần gây dị ứng trong viêm xoang mạn tính.

Trong tất cả những phương pháp điều trị dị ứng đường hô hấp, giải mẫn cảm có lẽ là phương pháp đặc biệt và hiệu quả nhất để ngăn ngừa các triệu chứng tái phát ở bệnh nhân mẫn cảm. Tuy nhiên, giải mẫn cảm chỉ có hiệu quả nếu dị ứng nguyên được xác định và được đưa vào huyết thanh ở nồng độ thích hợp. Phương pháp đo lường một nửa thường không đủ trong những trường hợp khó chữa trị. Hiểu rõ cẩn thận về tiền sử dị ứng và xét nghiệm dị ứng chất lượng là cơ sở cho quá trình điều trị hiệu quả.

Phòng ngừa viêm xoang

Có rất ít thông tin về phòng chống viêm xoang cấp tính hoặc mạn tính, nhưng các biện pháp sau đây có thể giúp bạn:

  • Tránh tiếp xúc với chất kích thích như thuốc lá và xì gà khói hoặc các hóa chất mạnh
  • Tránh nhiễm trùng, rửa tay thường xuyên trong mùa lạnh và cố gắng tránh chạm vào mặt.

Nếu bạn bị dị ứng, tránh tiếp xúc với các chất gây dị ứng, hoặc cân nhắc yêu cầu bác sĩ thực hiện test dị ứng hoặc giới thiệu bạn tới một chuyên gia dị ứng.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Tư 8, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Sáu 28, 2018

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc